Монголын анхны остеопати буюу хөдөлгөөнт гар засалч нар бэлтгэгдэн гарах "Монгол Төвд үе нугалмын хөдөлгөөнт гар заслын арга" сургалт манай улсад өчигдрөөс эхлэн гурван өдрийн турш болж байгаа билээ. Энэ үеэр ОХУ-ын Санктпетербург хотын Мулахаста дорно дахины бариа заслын төвийн эмч Н.Алтанхундагатай монголчуудын түгээмэл өвчний нэг нуруу нугасны суулт, гажгийн талаар ярилцлаа.

-Нурууны суулт гажиг өвчин юунаас шалтгаалан үүсдэг вэ. Манай улсын хүн амын хэдэн хувь нь нуруу, нугасны суулт гажигтай байна вэ?

-“Мөнгөн гүүр” эмнэлгийн  дөрвөн жилийн өмнө Монголын хүн амын 69 хувь нь нуруу нугалмын гажилттай байна гэсэн судалгааг гарсан. Одоо бол энэ тоо харьцангуй ихэссэн. Учир нь 20, 30 насны залуус хөдөлмөрийн чадвараа алдах тохиолдол их байна.  Гэтэл манай улсад тус өвчнийг өвчин намдаагч, эмчилгээний дасгал гэх мэтийн зүйлээр эмчилдэг. Энэ нь тодорхой үр дүнд хүрэхгүй байна. Тиймээс  хүн амын нэлээд хувь нь мэс засал хийлгэх хэмжээний өвчтэй болж байна. Үүнийгээ дагаад ч  нуруу нугасны мэс заслаараа манай улс их сайжирч байна. Тэгэхээр өвчнөө хүндрүүлээд нуруу нугасны мэс засалд оруулаад байх юм уу, эсвэл нуруу нугасны мэс засалд орохоос өмнө өвчнийг эхэн үед нь анагаагаад өгөх юм уу гэдэг асуудал үүсэж байгаа юм. Хагалгаанд орсны дараа  хүмүүсийн хөдөлмөрийн чадвар тодорхой хувиар буурдаг. Нуруу нугасны гажиг, суултыг эмчлэхэд хөдөлгөөнт мэс заслын арга маш чухал. Тиймээс бид үүнийг анх үүсгэн бий болгосон дэлхийн буддистүүдийн холбооны сургагч багш, Чумба ламыг уриад, энэ хүний техникийг, өөрсдийнхөө техник, онол практиктай уялдуулан хосолсон сургалтыг эмч нарынхаа дунд зохион байгуулж байна. Манай эмч нар  өвчтөн ирвэл компьютер, томографын зураг авахуул гээд явуулдаг. Тухайн өвчнийг мөн, бишийг нотлохын тулд энэ нь зөв. Гэхдээ тухайн зурагны хариу гартал, эсвэл зураг авах боломжгүй хөдөө орон нутагт өвчтөн яах вэ. Өвчин нь улам хүндэрнэ. Тэгвэл тус өвчнийг зураггүйгээр оношлох арга байна. Анагаахын шинжлэх ухааны үндэсний их сургууль, эрдэмтдийн Мажаа ХХК хамтраад “Монгол Төвдийн үе нугалмын хөдөлгөөнт гар заслын арга” гэх сургалтыг эмч мэргэжилтнүүдэд хандан зохион байгуулж байна. Одоогийн байдлаар  40 орчим хүн хамрагдаж байна. Тав, зургаан эмч Польш улсаас ирсэн байна.  Анх 2012 оноос эхлэн эрдэмтдийн Мажаа ХХК-ийн “Мажаа” эмнэлгийн хамт олон ОХУ-ын Сант Петербург хотод өөрийнхөө салбартаа “Монгол Төвдийн үе нугалмын хөдөлгөөнт гар засал”-ын аргыг хэрэглэсэн. Тэгээд долоон жилийн турш практикт нэвтрүүлж,  өөрсдөө тодорхой хэмжээгээр эзэмшээд үр дүнг нь шалгасан.

-Хөдөлгөөнт гар заслын арга гэхээр юу юм бэ?

-Энэ бол Монголд байгаагүй шинэ арга юм. Хүмүүс ганц нэг техникийг нь мэддэг байж магадгүй. Монгол Төвд хөдөлгөөнт гар заслын арга гэдэг нь хүзүүний ясны гавал тархитай холбогдож байгаа нэгдүгээр нугламаас ууцны нугалмууд хүртэл үүссэн эргэлт, цүлхийлт, мурийлт, бөгтөр, гулсалт гэх мэт  гажилтыг үйлчлүүлэгчийн өөрийнх нь хийсэн тодорхой хөдөлгөөний явцад гар засалч түлхэж, гулсуулах ганхуулах аргаар богино хугацаанд байранд оруулах тусгай арга техник юм. Эмчээс маш сайн практик туршлага шаарддаг. Үйлчлүүлэгчтэйгээ зөв харьцаж,  тэдний маш сайн ойлгож, эмчилгээний явцад үйлчлүүлэгчээ удирдаж сурах арга барилыг шаарддаг эмчилгээ юм. Гэхдээ их үр дүнтэй. Бид Төвд мастерийн хөдөлгөөний техникүүдтэй өөрсдийнхөө булчин суллах хөдөлгөөний техникүүдийг бариаг хавсруулаад цогц арга болгож хөгжүүлсэн. Түүнийхээ Монголынхоо эмч нар эзэмшүүлэх гээд оролдож байна.

-Нуруу нугасны гажиг, суулт нь ямар шалтгаануудаас үүсэж байна вэ?

-Маш олон шалтгаан бий. Иргэдийн эрүүл мэндийн мэдлэг боловсрол маш муу байна. Эцэг эхчүүд өөрсдөө буруу суудаг болохоор хүүхдүүдээ зөв суухыг зааж өгдөггүй. Хүүхдүүд нуруундаа хэт их ачаалал өгч, маш хүнд цүнх үүрч байна. Оффист байнга суугаа ажил хийдэг хүмүүс нурууны суулттай болж байна. Ер нь ажил, амьдралын буруу хэвшлээс их шалтгаалдаг. Тухайлбал, ажил дээрээ очоод буруу сууж байна. Компьютерыг баруун талдаа, эсвэл зүүн талдаа байрлуулдаг. Энэ нь нэг тал руугаа хазайх үндэс болдог. Мөн машины суудал бөгтөр үүсгэхээр байрлалд байдаг. Хэт хөдөлгөөнгүйгээс болж, таргалалт маш өндөр байна. Биеийн тамирын уралдаан тэмцээнд орлоо гэхэд, өмнө нь бие халаахгүй орж байна. Дээр нь архаг өвчнүүд, осол гэмтлийн шалтгаантай зүйлүүд нэмэгдэнэ.

-Нуруу нугасны суулт гажгаас хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ?

-Нэгдүгээрт, иргэд өөрсдөө эрүүл мэндийн боловсролоо сайжруулах хэрэгтэй байна. Яаж зөв хэвтэж, суух вэ, орны гудас ямар байх хэрэгтэй, ямар байрлалд унтах, ажиллахдаа яаж суух, хэдэн минутын завсартай босож биеийнхээ чилээг гаргаж байх, ажил дээрээ компьютерээ ямар байрлалтай байлгах ёстой гэх мэт зүйлсээ өөрсдөө мэддэг байх нь чухал. Зарим эмэгтэй нэг тал руугаа налж эсвэл  хөлөө ачиж суудаг энэ нь хүртэл нурууны муруйлтыг үүсгэдэг. Өвчин дөнгөж эхэлсэн үед өөрсдөө онош тавиад, эмийн сангаас эм аваад уухгүйгээр, мэргэжлийн эмчид зөв оношлуулаад  гулсалт, гажилтыг түргэн засуулчихдаг байх хэрэгтэй.

Манай улсад зонхилон тохиолддог өвчний судалгааг олон улсын байгууллагууд явуулдаг. Ихэвчлэн чихрийн шижин, даралт гэх мэтийн өвчнүүдийг судалдаг. Гэтэл өнөөдөр эдгээр өвчлөлөөс илүүтэй бараг бүх хүн нуруу нугалмын гажилттай, нуруу нь өвддөг болоод байна. Тэгэхээр энэ тал дээр хувь хүн өөрийгөө сэргийлэхээс гадна төр засаг, улс нийгэм эрүүл мэндийн байгууллагууд ч гэсэн анхаарах хэрэгтэй. Иргэддээ боловсрол олгодог, эмч нарыг чадваржуулдаг гэх мэтээр  шат шатанд нь тусламж үйлчилгээ үзүүлэх нь чухал. Ийм дэс дараалал тогтолцоог бий болгох, халдварт бус зонхилон тохиолдох өвчнийхөө жагсаалтад нурууны суулт, шохойжилт гэдэг өвчнөө оруулах шаардлагатай байна.

-Нуруу, нугасны суулт гажгийг эмчлүүлэхгүй удаан яваад байвал ямар үр дүнд хүрэх вэ?

-Нугаснаас салаад гарсан нурууны мэдрэлүүд дарагдаж, мэдрэлийн ёзоорын өвдөлт өгч эхэлнэ. Дарагдаж байгаа ёзоорыг мэдрэгчүүлж байдаг хөлийн гарын эсвэл нурууны аль нэг булчин хатангирших, явж чадахгүй болох, мэдээ алдах гэх мэтийн асуудал гарна. Хүзүүний нугламын гажилт нь ихсээд, дискний ивэрхий үүсэж, тэр нь хүндрээд ирвэл дөрвөн мөч саажих хүртэл аюултай. Өвдөг өвдөж байна гэдэг хүмүүсийн 50, 60 хувь нь нурууны суулттай байдаг. Нуруугаа эмчлэхгүй, өвдгөө эмчлээд яваад байдаг. Гэтэл нурууны өвчин нь хөлдөө эхлээд үүссэн байна гэсэн үг. Хүүхдүүдэд хөлийн ул хавтгайрах шинж тэмдэг илэрдэг.  Ихэнх хүүхдийн 60, 70 хувь нь ийм төрлийн эмгэгтэй байна. Энэ нь буруу сууснаас болоод бэлхүүсний тойргийн хэвийн хэмжээний хотойлт нь тэгширснээс болж үүсдэг.  Ул нь тэгшрээд байна гэж боддог болохоос нуруу нь өвдөж байна гэж ерөөсөө ойлгодоггүй. Хүзүүний гурав дөрөвдүгээр нугаламд суулт үүсвэл чих шуугиж, сонсгол муудаж, толгой өвддөг.

-Нурууны суулт гажиг нь эдгэрдэг үү?

-Хэрвээ зөв эмчилвэл эмчлэгдэх боломжтой. Үүний зөв эмчилгээг нь бид нар нээж олчихоод одоо эмч нартаа эзэмшүүлэх сургалт явуулж байна. Энэ эмчилгээ дөрөв таван үе шаттай. Эхлээд өвчтөнүүдийнхээ булчинг маш сайн суллана. Энэ бол бариа, зүү төөнүүр бумба гэх мэтийн физик эмчилгээгээр эмчилж байгаа хэрэг юм. Дараа нь гар заслын аргаа хэрэглэнэ. Энэ нь хүний тохирсон хөдөлгөөн дунд нь эмч техникийн дагуу нугаламуудыг байранд нь аваачна. Тэгээд  үр дүнгээ тооцно. Жишээлбэл, мөр хазайлттай байсан бол тэгширч үү гэх мэт.  Дараа нь давтан эмчилгээ хийх үү гэдгээ шийднэ. Хамгийн сүүлд нь урьдчилан сэргийлэх эмчилгээг зааж өгнө. Яаж зөв суух уу, ямар дэр дэрлэх вэ, ямар дасгал хөдөлгөөн  хийх үү вэ гэх мэт.  Бүх эмчилгээ эмчээс 100 хувь шалтгаалдаггүй. Үйлчлүүлэгчээс 60,70 хувь шалтгаалдаг. Би өнөөдөр бүрэн дүүрэн эмчлэлээ ч гэсэн тухайн үйлчлүүлэгч гэртээ хариад буруу хэвтээд эхэлбэл, тэр эмчилгээ үр дүнгүй болно. Тэгэхээр бид эхнээсээ өвчтөнүүдээ  маш сайн сургаж өгдөг. Миний үйлчлүүлэгч нар бол ирсэн өдрөөсөө эхлээд зөв суух дасгал хийдэг. Эмчээ би зөв сууж байна уу, ингэх нь зөв үү гээд л эхэлдэг.

-Нурууны суулт гажгийн илрэх хамгийн анхны илрэх шинж тэмдэг нь юу байдаг вэ?

-Нуруу чилж өвдөнө, толгой өвдөнө, нуруу нь мурийж,  хүзүү хөшнө, гар бадайрна, хөл доголоод амархан бүдэрч унадаг болох гэх мэтийн шинж тэмдгүүдтэй. Зарим хүн зурган дээр аль нэг тийшээгээ муруй гараад байна гэж ярьдаг. Жишээлбэл, миний чих гардаггүй, эсвэл миний мөр унжуу гардаг гэдэг.  Энэ нурууны ямар нэг гажилттай байна гэсэн үг.