"Эрдэмт" паблишингаас Жедедайя Билагийн "Бүү саад бол" хэмээх номыг орчуулан олны хүртээл болгожээ. Номынхоо нээлтийг өнгөрсөн бямба гаригт онлайнаар хийсэн байна. Тус номын ерөнхий редактор, Боловсролын магадлан итгэмжлэгдсэн үндэсний зөвлөлийн гадаад харилцааны мэргэжилтэн Э.Саруултай "Бүү саад бол" номын талаар ярилцлаа. Тэрээр өмнө нь “Жек Магийн бүтээсэн Алибаба”, "Ганцхан миний л үр", "Бяцхан Кокогийн түүх" зэрэг номуудыг орчуулан уншигчдын хүртээл болгож байсан билээ.
-Бид өглөө сэрүүлэг дуугарахаас эхлүүлээд л утсаа оролддог донтой болжээ. Залуучууд өдөрт дунджаар 4-5 цаг утсаа ашигладаг бол гэртээ карентинд байгаа хүүхдүүд өдөр 8-9 цагийг утсандаа зарцуулж байна гэсэн судалгаа байна?
-Тийм шүү. Энэ хугацааг тооцвол нэг жилийн дөрвөн сарыг зөвхөн утсандаа зарцуулж байгаа гэсэн үг юм. Бидний Z үе гэж нэрлэдэг хүмүүст сэтгэлээр маш амархан унадаг, нэг зүйлд тууштай байж чаддаггүй зэрэг шинж чанарууд давамгайлж байна. Үүнд сошиал медиа том нөлөө үзүүлж байна. Сошиал медиаг хэрэглэхийн тулд утас хэрэглэнэ.
Бид сошиал медиа дээр олон инфлүэнсэрүүдийг дагадаг, хардаг. Тэдний гоё хувцаслачихсан, гоё амралтын газарт амраад, гадаадаар аялаад л байгааг хараад "би яагаад ингэж чадахгүй байна" гэж өөртөө гутарч эхэлдэг байна. Гэтэл үнэндээ таны дагаж байгаа хүмүүс амьдрал нь өдөр бүхэн гоё, сайхан байгаа мэт харуулдаг. Үнэн хэрэг дээрээ хүн бүхний амьдрал өдөр бүхэн сайхан байхгүй шүү дээ.
-Ингэж сошиал дээрээ хийсвэр дүрийг үзүүлснээрээ өсвөр насныханд их нөлөөлдөг байх?
-Дандаа л гоё сайхан амьдралыг утасны цаанаас харсан хүүхдүүд амьдралаа тэдний амьдрал шиг төгс төгөлдөр байлгахыг хичээдэг. Сошиалдаа оруулж байгаа бүх зүйлдээ эффэкт хийдэг шүү дээ. Яг бодит мөчийн зураг их цөөн. Хэн нэгэн бэлэг өглөө гэхэд за байж байгаарай яг ингэж дараарай, эндээс дараарай гээд тавилттай зураг аваад гоё гарсныг нь сонгоно. Тэгээд сошиалдаа оруулахдаа яг бодит мөчийн зураг юм шиг хийдэг. Урьдаас бэлтгээд зөвхөн тэр хүмүүст үзүүлэхийн тулд байдаг. Энэ нь хиймэл. Бид хэн нэгний сошиал хаяг, инстаграмыг харахдаа яг л тэр хүний амьдралыг харж байна гэж боддог.
-Гэтэл бид өөрийн мэдэлгүй л утсаа оролдоод нөгөө л хүмүүсийнхээ бидэнд харуулахыг хүссэн ертөнцийг хараад байж байдаг шүү дээ?
-Тийм ээ. Энэ бүх хүмүүст тохиолддог байх. Манай нөхөр бид хоёр утсаа маш их оролддог байлаа. Тэгээд гар утасны донтолтын талаар уншъя гээд хайгаад сэтгүүлч Жедедайя Билагийн “Бүү саад бол” номыг олсон юм. Харин манай улсад ийм чиглэлийн ном маш бага байсан. Тиймээс орчуулагч Ц.Бадмаарагт энэ номыг орчуулах санал тавиад дараа нь ерөнхий редакторыг нь хийсэн юм.
-Саяхан номын дэлгүүрүүдээр зарагдаж эхэлсэн юм билээ. Энэ номыг уншсан хүн юу ойлгох вэ?
-Номонд гар утсанд хэрхэн донтож буй талаар, гар утаснаас хэрхэн салах, зөв зохистой ашиглах талаар маш их зөвлөмж гардаг. Энэ номыг уншсаны дараа би унтлагын өрөөндөө утас, цэнэглэгчээ авч орохоо больсон. Эрт орондоо орчихоод утсаа оролдоод шөнийн нэг цаг хүргэдэг. Уг нь хүний унтах цаг маш чухал шүү дээ. Гэтэл энэ цагаа тоохгүй утсаа оролдож байдаг. Урьд надад ажил дээр нэг, гэрт нэг, цүнхэнд нэг гээд маш олон цэнэглэгч байдаг байлаа. Хаа сайгүй утсаа цэнэглэх боломжтой учраас утсаа дураараа оролдоно шүү дээ. Харин одоо бол нэг цэнэглэгчтэй байдаг болсон. Зөвхөн ажил дээрээ л цэнэглээд, цэнэглэгчээ орхиод явна. Гэх мэтчилэн энэ номоос хэрэгжүүлсэн олон дадалтай болсон.
-Нээрээ л бид унтах цагаа ч умартан утсаа оролддог болсон. Гэхдээ техник технологийн энэ үед ухаалаг утаснаас шууд татгалзвал өрөөсгөл юм биш үү?
-Ер нь ухаалаг утсыг хэрэглэхээ боль гэж байгаа юм биш. Хамгийн гол нь зөв зохистой хэрэглэ гэж байгаа юм. Бид хийх ёстой, сурах ёстой зүйл зөндөө байгааг мэдсээр байж утсаа оролдож л байдаг. Бүгд мэддэг мөртлөө давж гарч чаддаггүй хүмүүс энэ номыг уншаад өөрийгөө олж хараад өөрчлөлт хийгээсэй гэж хүсэж байна. Энэ номыг уншихаас өмнө хоол идэхдээ гадуур явахдаа, угаалгын өрөөнд ч гээд байнга утастайгаа хамт байдаг байлаа. Харин одоо бол утсаа цүнхэлж сурсан. Энгийн мэт дадал ч гэсэн үр дүнтэй. Одоогийн гэр бүлүүд хоорондоо ч ярилцахаа больсон нь бас л утасны хэтрүүлэн хэрэглээтэй холбоотой. Амьдралын ийм трэнд гарчихаад байна шүү дээ. Үүнийг л өөрчилж, амьдралыг өөр өнцгөөс харуулахыг зорьсондоо энэ номыг орчуулан хүргэсэн юм.
-Одоо үед утсыг зөв зохистой хэрэглэж, утсанд зарцуулдаг цагаа үр бүтээлтэй ашигласан нь зорилгодоо хүрээд байна уу гэж харах болсон. Та юу гэж бодож байна?
-Бид өдөрт утсанд зарцуулдаг дөрвөн цагийнхаа оронд англи хэлээ суръя гээд өдөрт нэгхэн цагийг гаргаж яагаад болохгүй гэж. Тэр нэг цагтаа ямар нэг хөгжим тоглож сурч болно шүү дээ. Нэг жилийн хугацаанд ямар нэгэн зүйлд өдөрт нэг цагийг л зарцуулахад үнэхээр сайжирна. Гэхдээ ямар салбарын хүн байхаас шалтгаална. Урлагийн хүн бол сошиал медиа ашиглах шаардлагатай. Гэтэл боловсролоо дээшлүүлэх, гадаадад сурах зорилготой хүн бол утсыг зөв зохистой хэрэглэх нь зүйтэй. Бидний анхаарал төвлөрөлт маш бага болсон. Суугаад чухал зүйлээ хийж байхад утас дуугарна. Тэгээд үргэлжлүүлж оролдоод нэг л мэдэхэд 20 минутыг өнгөрөөчихнө. Ямар ч зүйлийг хийхэд анхаарал төвлөрнө гэдэг маш чухал шүү дээ. Хүүхдүүд бүр хэцүү. НҮБ-ын судалгаагаар шоронгийн хоригдлууд өдөрт нэг цагийг гадаа өнгөрүүлдэг. Гэтэл Их Британид хийсэн судалгаагаар судалгаанд оролцсон хүүхдүүдийн 80 хувь нь өдөрт нэг цаг ч гадаа гардаггүй гэж гарсан байна.
-Сүүлийн үед орчуулгын номууд их шүүмжлэл дагуулж байна. Та номоо орчуулахдаа ямар зарчим барьсан бэ?
-Хамгийн гол баримтласан зарчим нь зохиогчийн хэлэх гэсэн санааг бүрэн дүүрэн илэрхийлэхийг зорьсон. Орчуулгын номууд их шүүмжлэл дагуулдаг нь үнэн. Манай улсад хувиараа, багаараа хэн хүссэн нь орчуулсан номоо хэвлүүлээд худалдаанд гаргах боломжтой, нөхцөлтэй. Хэн хүссэн нь энэ салбар руу ордог. Хамгийн гол нь орчуулгын номуудад үнэлгээ өгдөг баймаар байна. Google translate хийчихсэн юм уу гэмээр орчуулгын ном их бий. Тийм хариуцлагагүй байж болохгүй шүү дээ. Залуучууд орчуулгын номуудаас сонгохдоо шүүмжийг нь маш сайн уншиж, ямар компани хэвлүүлснийг нь хардаг байх хэрэгтэй.
