Х.Тэмүүжин: Ерөнхийлөгч эрх мэдэлтэй байхдаа дарангуйлагч, эрх мэдлээсээ буугаад хулгайч болдог энэ жишгийг дөрвөн Ерөнхийлөгчийн хувь заяа харууллааХ.Тэмүүжин: Ерөнхийлөгч эрх мэдэлтэй байхдаа дарангуйлагч, эрх мэдлээсээ буугаад хулгайч болдог энэ жишгийг дөрвөн Ерөнхийлөгчийн хувь заяа харууллаа
Ардчилсан намаас долоо хоног бүрийн пүрэв гарагт хийдэг 4:11 мэдээллийг цагаар намын дарга О.Цогтгэрэл, бүлгийн дарга Б.Түвшин болон УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин нар мэдээлэл хийлээ.
Тэд МАН-ын Удирдах зөвлөлийн гишүүн Ерөнхийлөгчийн үүргийг түр гүйцэтгэх болсныг шүүмжлэв. Мөн Ерөнхий сайд Н.Учралыг авлигатай тэмцэх гэж байгаа бол нүүрс Бодь группийн худалдааны гэрээг нууцлах үндэслэл болсон Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн зөвлөмжийг ил болгохыг шаардав. Түүнчлэн Ерөнхийлөгч байсан хүмүүс зургаан жилийн дотор намын гишүүнчлэлээ сэргээхийг хориглосон хуулийн төслийг УИХ хэлэлцэх ёстой гэдгийг онцоллоо.

АН-ын дарга О.Цогтгэрэл: Ерөнхий сайд Н.Учралыг УИХ-ын дарга байхад нь бид УИХ-ын даргаар аль нэг намын дарга ажиллах ёсгүй гэж буух шаардлага тавьж байсан. Энэ хэчнээн зөв зүйтэй зарчмын шаардлага байсныг цаг хугацаа харуулж байна. Өнөөдөр МАН-ын Удирдах зөвлөлийн гишүүн хүн улс орны эв нэгдлийг сахих Ерөнхийлөгчийн үүргийг гүйцэтгэж эхэлнэ. Ерөнхийлөгч улс төрийн намаасаа түтгэлзсэн хүн байх ёстой байтал нэг намын Удирдах зөвлөлийн гишүүн, нэг намын эрх ашгийг баригч байна. Энэ зөв зүйтэй юү. Бид үүнийг урьдчилан харж хаврын чуулганд хэлж байсныг та бүхэн санах хэрэгтэй. Хаврын чуулганаар өргөн барьсан хуулийн төслийг зөв зүйтэй гэж дэмжиж, УИХ-ын дарга болоод засна гэж байсан хүн өнөөдөр ширээнийхээ буланд жинхэнээсээ дарчихсан.
Р.Эрдэнэчимэг нь 2022 онд Их засаг их сургуулийг сэтгүүлч мэргэжлээр төгссөн бөгөөд 2026 оноос iToim.mn сайтад ажиллаж байна.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл ?
Монгол Улсын Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга Н.Учрал авилгатай тэцмэнэ гэж өчигдөр мэдэгдсэн. 110 сая ам.долларын хэргээс эхлэн бусад асуудалд хариуцлага тооцно. Нэн даруй ажлын хэсэг гаргана гэсэн. Түүнд хэлэхэд битгий жүжиг тавьж, дүр эсгэ. Үнэхээр авлигатай тэмцэх гэж байгаа бол нүүрс зарсан аж ахуйн нэгжийн бизнесийн гэрээг ил болго. Тэр гэрээг ил болгосон гэж хэлдэг. Тэгвэл энэ гэрээг нууцад авах үндэслэл болсон Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөмжийг ил болго. Хэн өргөн барьсан, хэн, хэнд ямар байр суурь илэрхийлж байсан гэдгийг ил болго. Яагаад гэвэл энэ зөвлөмж тусгаар тогтнол үндэсний аюулгүй байдлын асуудал биш. Зүгээр бизнесийн гэрээг төрийн болоод албаны нууцлалын тухай хуулийн өөрчлөлт хийж системийн болон тогтолцооны авлига, авлигажсан тогтолцоог үргэлжүүлсэн юм. Тэгэхээр Н.Учрал үнэхээр авлигалтай тэмцэх гэж байгаа бол дүр эсгэлгүйгээр тэр тогтоол болон Үндэсний аюулгүй байдлын зөмлөмжийг ил болго. Битгий тойрч, аргацааж авлигатай тэмцэж байгаа мэт дүр эсгэ.
УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин: Монгол Улсад тогтолцооны авлига бий болсон. Нэг хүн эсвэл хэсэг бүлэг хүмүүсийг тэр тогтолцооноос холдуулснаар авлигатай тэмцдэггүй. Тогтолцоог бүхэлд нь өөрчилж байж авлига, гажуудлыг засдаг. Өнгөрсөн оны есдүгээр сарын 17-нд УИХ-ын цахим хуудсан дээр Ерөнхийлөгчийн хуулийн төсөл тавсан. Энэ хуулийн төсөл 2019 оны үндсэн хуулийн өөрчлөлтөд нийцүүлж, үндсэн хуулиар олгогдоогүй Ерөнхийлөгчийн хэлж байгаа бүрэн эрхүүдийг хязгаарлах үзэл баримтлалтайгаар бичигдсэн. Тэрний дотор дахиад гурван маш чухал зохицуулалт байгаа.
Нэгд, Ерөнхийлөгчийн алба хашиж байсан хүмүүс нэг бүрэн эрхийн хугацаа буюу 6 жилийн дотор улс төрийн намын гишүүнчлэлээ сэргээхгүй. Энэ зарчмыг тавьсан шалтгаан нь Ерөнхийлөгчтэй намын зовлон гэсэн үзэгдэлтэй холбоотой. Ерөнхийлөгч болсон хүн болгон эргэж намаа самардаг. Би энэ суудлаас буугаад буцаад хаана улс төр хийх вэ гэдгээ хардаг учраас намаа буцааж авах гэж оролддог. Намын дарга болох гэж зүтгэдэг. Энэ үзэгдэл манай намд ч, МАН-д ч байсан. Үүнээс болж улс төр байнга савладаг. Ерөнхийлөгч намаа буцааж авах гэдэг зорилгоор хонгил үүсгэдэг. Хууль шүүхийн байгууллагааар өрсөлдөгчөө намнаж, замаасаа зайлуулах гэж оролддог. Үүнийг зогсоох ганцхан арга нь Ерөнхийлөгчийн инстицуцийг "тэхийн зогсоол" болгох ёстой юм. Тэх хөгшрөөд эврээ даахгүй доошоо уначих гээд байдаг учраас зөвхөн өөдөө өгсдөг. Ингээд хамгийн өндөр оргилд гарч, эцсийн амьсгаагаа авч, эврээ даалгүйгээр унаж дуусдаг. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, төрийн тэргүүн гэдэг бол төрийн хамгийн өндөр албан тушаал. Үүнээс доош албан тушаалын санал байж болохгүй. Албан тушаалын шунал л асуудал болж байна. Намын даргын хэлсэнчлэн Ерөнхийлөгч эрх мэдэлтэй байхдаа дарангуйлагч, эрх мэдлээсээ буугаад хулгайч болдог энэ жишгийг дөрвөн Ерөнхийлөгчийн хувь заяан дээр харууллаа. Үүнийг засахын тулд Ерөнхийлөгчийн тухай хуульд зургаан жилийн хугацаанд улс төрийн намын эрхээ сэргээхгүй гэдэг хязгаарлалт тавьж өгч байгаа юм.
Хоёрт, Ерөнхийлөгч байсан хүмүүс ард түмний эв нэгдлийг илэрхийлэгч гэдэг Үндсэн хуулийн тангарагтаа насан туршдаа үнэнч байх ёстой. Тангаргаасаа няцаж болохгүй. Албан тушаалаасаа буусныхаа дараа би намын дарга, УИХ-ын гишүүн болно. Албан тушаалд очмоор байна гэж ард түмнийг хагалган бутаргаж, хувааж, талцуулдаг байж болохгүй. Сонгуульд нэр дэвшиж Ерөнхийлөгчийн нэр төрд халддаг байдлыг хуулиар хязгаарлах ёстой. Төрийн албар руу зүглэж, албан тушаал горилж төрийг сүйтгэдэг байдлыг хязгаарлах хэрэгтэй. Ийм хуулийн зохицуулалт бүхий хуулийн төслийг УИХ-ын цахим хуудсанд байрлуулаад жил болж байна. Өргөн барих товоо УИХ-ын даргад өгөөд хүлээж байна. УИХ энэ хуулийг хэлэлцэж батлах ёстой. Баталж байж Ерөнхийлөгч гэдэг албан тушаал мангас биш ард түмний эв нэгдлийг хангагч төрийн тэргүүн гэдэг чиг үүрэг хэрэгжинэ. Ерөнхийлөгчөөс буусан хүмүүс насан туршдаа Ерөнийлөгчийн нэр төрд халдахгүйгээр би тэд дэх Ерөнхийлөгч гэдэг хүндэтгэлтэйгээр амьдардаг түүхийг бүтээнэ.
Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл гэж нууцад авч, дэлхийн олон улсад байдаг том мафи ч төлөвлөж чадахгүй хэмжээний зохион байгуулалттай гэмт хэрэг нь М.Энхболдыг УИХ-ын даргаас огцруулах үйл явцаас эхэлсэн. Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл дээр тэр хүн энэ асуудлын эсрэг зогсож байсан учраас зөвлөлөөс нь гаргаж оронд нь өөрийн бодлогыг дэмжих хүүхэлдээнүүдийг тавьсан. Ингэж анхны шийдвэр гарсан. Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн шийдвэр гарахад УИХ-ын даргаар Г.Занданшатар байсан. Тухайн үед би энэ талаар бичиж байлаа. "Ерөнхийлөгч нутгийнхаа дүүг УИХ-ын толгой дээр тавьж, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл гэдэг тусдаа халхавч хуралд оруулж ирж, шүүхийг шүүх биш прокурорыг прокурор биш болгож байна. УИХ-ын гишүүдийг заналхийлж авлигалыг эхлүүллээ шүү" гэж хэлж байсан. Энэхүү авлигын гэмт хэргийг ул сууриас нь эхэлж шалгах ёстой. Олон жил үргэлжилсэн хулгайг хэн өөгшүүлж, хамгаалж дараа дараагийн том хулгайн эх үүсвэр болгов гэдгийг ард түмэн бүгд мэдэх хэрэгтэй. Үүнийг шударгаар шийдвэрлэхийн тулд хийх хоёр ажил байна.
Нэгд, УИХ-ын дарга Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг давхар хэрэгжүүлнэ. Гэхдээ энэ бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэхдээ огт эдэлж болохгүй хэд хэдэн эрх мэдэл бий. УИХ-ын дарга ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг хээргжүүлэх хугацаандаа УИХ-ыг тараах ямар ч санаачилчга гаргах эрхгүй байх ёстой.
Хоёрт, УИХ-ын дарга баталсан хуулиандаа өөрөө хориг тавьж болохгүй. Ингэвэл зөрчил болно.
Гуравт, УИХ-ын дарга Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийг тэргүүлэх гэж байна. Энэ зөвлөлд 3 хүний санал нэгдэж байж шийдвэр гаргадаг. Одоо үүнийг нэг хүн орлох гэж байна. Тэгэхээр зөвлөл үнэхээр асуудал ноцтой болоогүй цаг үед нэг хүний хоёр шийдвэрийн саналтайгаар хуралдах боломж байхгүй шүү гэдгийг сануулья. УИХ-ын дарга Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой асуудлыг нарийвчлан журамлах ёстой. Уг нь дээр дурдсан хуулин дээр бичигдсэн байгаа. Харамсалтай нь одоогоор өргөн барьж чадаагүй байна. Хүсэлтээ өгсөн ч УИХ-ын дарга хэзээ хүлээж авахыг бид мэдэхгүй байна.