Засгийн газрын хоёрдугаар сарын 11-ний хуралдаанаар хилийн зурвасыг давхардуулан хууль бусаар газар олгосон асуудлыг хэлэлцэж, хүчингүй болгосон. Үндэслэл нь, Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын үед хилийн боомтуудад хууль зөрчиж газар олгосон гэж тайлбарласан билээ. Тодруулбал, “Смарт эко транс” компанид 66 мянган га газрыг Байгаль орчин аялал жуулчлалын сайд С.Одонтуяа Г.Занданшатарыг томилогдсон өдөр тушаал гаргаж өмчлүүлсэн гэдэг мэдээлэл хийсэн юм. Тэгвэл энэ талаар Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд асан С.Одонтуяатай ярилцлаа.
-Таныг хилийн зурвасыг давхардуулан хувийн компанид газар олгосон талаар Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Б.Энхбаяр мэдээлсэн. Тушаал гаргасан өдөр нь Г.Занданшатарыг Ерөнхий сайдаар томилогдсон өдөр давхацсан гэсэн. Та хууль зөрчиж хувийн компанид хилийн зурваст газар олгосон юм уу?
-Монгол Улсын хилийн газраас зарчихсан юм шиг буруу ташаа мэдээлэл явсан. Нэгдүгээрт, манай яам шийдвэр гаргахдаа Засгийн газрыг тогтоолыг үндэслэж шийдвэр гаргасан. 2022 онд Засгийн газраас гаргасан 95 болон 349 дүгээр тогтоолууд байгаа. Эдгээр тогтоолоор “Смарт эко транс” компанид газрыг ашиглуулах үүрэг өгсөн. Тус тогтоолуудад “холбогдох бүх төрийн байгууллага энэ асуудлыг яаралтай шийдвэрлэх” гэсэн үг бий. Тиймээс манай яам энэ асуудлыг шийдвэрлэх гээд гурван жил явсан. Яагаад гурван жил болсон бэ гэхээр хэд хэдэн газар давхцалтай зэрэг асуудлууд байсан. Засгийн газрын тухай хуулиар Засгийн газрын тогтоол гарсан л бол биелүүлэх үүрэгтэй гэж заасан байдаг.
Хоёрдугаарт, Засгийн газар 2022 онд “Смарт эко транс” компанид газар олгоод Хилийн боомтын онцгой бүрэн эрхт захиргаатай гэрээ байгуулаад явж байсан. Энэ гэрээ байгуулах хугацаанд Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамтай гэрээгүй байсан учраас хэд хэдэн ноцтой асуудал үүссэн. Нэгд, газрын төлбөрөө авч чадахгүй байна. Хоёрт, байгаль орчны асар их сөрөг асуудлууд бий болсон. Тиймээс манай яам шийдвэр гаргаж, газрыг олгосон. Гэхдээ сүүлд хүчингүй болгосон байна лээ.
2021 онд манай улс боомтоо сэргээе гээд боомтын яам хүртэл байгуулсан. Манай улсын мөнгө олж гол зүйл нь нүүрсний экспорт. Энэ экспортоо өсгөхийн тулд боомтын нэвтрэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна гэж бүх хүн ярьсан. УИХ тогтоол баталсан. Үүнийг биелүүлэх шийдвэрийг бүх байгууллагад тогтоолоор үүрэг болгосон. Энэ маш зөв шийдвэр болсон. Бид боомтын хүчин чадлаа нэмэхгүйгээр мөнгө олно гэж байхгүй. Ямар онгоцоор нүүрсээ зөөлтэй нь биш. Анх боомтын сэргэлтийн тогтоол гарах үед хилээр жилд 22 сая тонн нүүрс гаргаж байсан бол өнөөдөр 85-90 сая болж 4-5 дахин нэмэгдсэн. Энэ бол улс орны эдийн засгийн хувьд асар чухал шийдвэр болсон.
-Та Засгийн газрын хоёр тогтоол гарсан учраас газар олгох зөвшөөрөл олгосон гэж байна. Тэгвэл яагаад шинэ Ерөнхий сайд томилогдсон үетэй давхцаж энэ шийдвэрийг гаргасан юм бэ?
-Давхацсан нь үнэн. Гэхдээ газрын зөвшөөрөл нь таван жилийн хугацаатай газар ашиглах эрх. Хугацааны тухайд бас нэг асуудал бий. Манай Засгийн газар огцроход бид үүрэг гүйцэтгэгч хийгээд явж байдаг. Миний оронд өөр хүн үүрэг гүйцэтгэгч хийж байхад би нэрээрээ тушаал гаргавал хуулийн зөрчил болно. Гэтэл би үүрэг гүйцэтгээд л ажиллаж байсан. Дараагийн сайд томилогдтол төрийн маш олон ажил явж байгаа шүү дээ. Би ажлаа, тамга тэмдгээ өгөөд явсны дараа гаргасан тушаал бол биш. Тиймээс ямар ч хуулийн зөрчил байхгүй гэсэн үг.
-Засгийн газрын хоёр тогтоолд “төрийн бүх байгууллага яаралтай шийдвэрлэ” гэдэг үг байсан гэлээ. Тэгвэл та “Смарт эко транс” компанийн талаар мэдээлэлтэй байсан уу?
-2022 оны тогтоол гарахад би Засгийн газрын гишүүнээр томилогдоогүй байсан. Харин яам шийдвэр гаргахдаа бүх зүйлийг нэг бүрчлэн үздэг. Намайг гарын үсэг зурахаас өмнө манай яамны Дэд зөвлөл нэг бүрчлэн үзэж, судлаад, бусад газартай давхцалуудыг нь арилгаад, газрын дарга нь оруулж ирдэг.
Компанийн тухай нарийн мэдээлэл бидэнд байхгүй. 2022 онд Засгийн газрын тогтоол гарснаас хойш нэлээд хөрөнгө оруулалт хийсэн юм билээ. Гэхдээ одоо шүүхэд хандаж байгаа гэж сонссон. Нарийн зүйлийг сайн мэдэхгүй байна. Ер нь энэ компани боомтын сэргэлтийн хүрээнд автомат удирдлагатай тоног төхөөрөмж нэвтрүүлнэ гэж Засгийн газраар шийдвэрээ гаргуулсан юм билээ. Засгийн газрын шийдвэртэй шүү.
-Б.Энхбаяр сайд мэдээлэлдээ хууль хяналтын байгууллагад өгч шалгуулна гэсэн. Энэ талаар танаас хууль хяналтын байгууллага тайлбар, мэдүүлэг авсан зүйл байна уу?
-Ер нь бол бид нараас хууль хяналтын байгууллагынхан байнга мэдээлэл авна. Тухай бүрд нь холбогдох юмнуудаа өгөөд л явдаг. Энэ бол байнгын хийгддэг зүйл. Ер нь нэг зүйлийг хэлэхэд манайд буруу тогтолцоо байна. УИХ тогтоол гаргаад, боомтоо сэргээе гээд, Засгийн газар зөвшөөрөл өгчихөөд хувийн компани маш их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийгээд Хятадын талтай ажлаа хийх гэхээр дахиад бүх юмыг нь зогсоож байна. Миний бодлоор улс нэгэнт зөвшөөрсөн бол өмнөх Засгийн газар тэглээ гээд хүчингүй болгох биш буруу байвал засаж залруулаад, эдийн засгийн боомтын ажил явж байх ёстой. Гэтэл одоо хамаг ажлаа гацаачихаад сууж байна. Одоо энэ компанийн хамаг ажлыг зогсоогоод, компани шүүхэд хандсан юм байна. Шүүх дээр хэдэн жил маргаан явах бол. Ингээд л боомт хаалттай болчих гээд байна. Энэ бол бидний хөгжихгүй байгаагийн хамгийн том шалтгаан. Дээрээс нь Б.Энхбаяр сайд 2024 онд нэг хэсэг сайд байсан. Тэр үед үүнийг мэдээгүй байсан юм уу. Сая гэнэт гарч ирэхээр нь би гайхаж л байлаа.
-МАН доторх улс төрөөс болоод нэг нэгийнхээ хийсэн ажлыг үгүйсгээд, зогсоогоод байна уу?
-Тийм ээ, ийм зүйл зөндөө байна. МАН дотроо хагарснаас болоод халаа сэлгээ нь ч дийлдэхээ байлаа. Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яаман дээр ажил явахаа больсон. Энэ бол төрийн залгамж чанар, нэр хүнд, хурдтай ажиллах бүх зүйлд асар их садаа болж байна.
-Хууль хяналтын байгууллага шалгаад хууль зөрчсөн байна гэж үзвэл Та хариуцлага хүлээх үү?
-Мэдэхгүй. Учир нь, сүүлийн үед хууль хяналтын байгууллагад итгэл алдарсан. Жишээ нь, Н.Алтанхуяг даргыг гурван удаа цагаатгаж, гурван удаа яллалаа. Гэтэл дахиад шинээр шалгана гэнэ. Энэ бол улс төрийн захиалга. Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөнө гэснээс болж энэ хүнийг намнаж эхэлж байна. Энэ нь дахиад л шүүхэд итгэх иргэдийн итгэлийг бууруулна. Миний хувьд ямар ч хуулийн зөрчил байхгүй.
-Албан бусаар ч гэдэг юм уу Ерөнхий сайд “С.Одонтуяа сайдаа үүнийг шуурхай шийдээд өгөөрэй” гэж хандаж байсан уу?
-Ийм асуудал дээр тусгайлан ямар нэгэн байдлаар хандаж байгаагүй. Ер нь ажил хийж байх хугацаанд Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайдын зүгээс “тэр компанийг ингэ, тэг” гэж байгаагүй.
