Монгол Улс 500 сая ам.долларын 5.95 хувийн хүүтэй “Сенчири-5” бондыг зургаан жилийн хугацаатайгаар олон улсын зах зээлд гаргаж, амжилттай арилжааллаа. Дэлхий дахинд геополитикийн хурцадмал байдал үүсэж олон улсын санхүүгийн зах зээл савлаж буй энэ үед бонд гаргах нь тийм ч таатай биш. Хөгжингүй болон хөгжиж буй орнууд, корпорацууд дээрх нөхцөл байдлаас шалтгаалан бонд гаргах саналаа цуцалж буй. Харин манай улсын хувьд нөхцөл байдал даамжирвал эрсдэл илүү нэмэгдэх магадлалтай гэж үзээд мөс зүсэх стратегийг сонголоо. Зах зээлд анхдагчаар гарж чадвал хөрөнгө оруулагчдын эрэлтийг төвлөрүүлэх боломжтой байдаг. Энэ жишгээр хөрөнгө оруулагчид “Сенчири-5” бондын арилжаанд төвлөрч захиалга нь зарласан хэмжээнээс 3.2 дахин давж, 1.6 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна.
51.7 тэрбум төгрөгийн хүүгийн зардал хэмнэсэн нь
Бонд босгоно гэдэг нь өр үүсэж байгаа хэлбэр учраас хугацаа нь дуусахад төлөх л ёстой санхүүгийн хэрэгсэл.
Монгол Улс хувьд 2026 оноос “Номад” болон “Сенчири-1, 2, 3, 4” бондуудын өрийг төлөх хуваарьтай. “Сенчири-5” бол эдгээр бондын үлдэгдлийг дахин санхүүжүүлж өрийн зохицуулалт хийх зорилгоор гаргасан шийдэл. Энэ утгаараа 2026 онд төлөгдөх 5.125 хувийн хүүтэй “Номад” бонд, 2028 онд төлөгдөх 8.65 хувийн хүүтэй “Сенчири-2” бондоос 321.6 сая ам.долларыг тус тус буцаан худалдан авна. Үүнийг энгийнээр тайлбарлавал ойрын хоёр жилд төлөгдөх байсан өндөр хүүтэй бондыг бага хүүтэй шинэ бондоор сольж байна гэсэн үг. Жишээлбэл, “Сенчири-2” бондын хүү 8.65 хувиар төлөгдөх байсныг 5.95 хувийн хүүтэй болгосноор хоёр жилд төлөх хүүгийн зардлаас 14.5 сая ам.доллар буюу 51.7 тэрбум төгрөгийг хэмнэж байгаа аж. Үүнийг эерэг талаас нь харвал зээлийн хүүгийн зардлыг бууруулж, валютын нөөцөд шууд дарамт үүсгэхгүй, санхүү, эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангахаар болсон гэхчлэн ач холбогдолтой байна.
Бондын зах зээл маш их эрсдэлтэй. Тодорхой шалтгаанаар валютын урсгал саатах, тухайн улсын дотоод эдийн засгийн өсөлт саарах, төсвийн орлого буурах зэрэг олон хүчин зүйлс нь бондын үнэ цэнийг бууруулж, хүүний өгөөжийг багсгах, зарим тохиолдолд үндсэн хөрөнгөө алдах магадлалыг ч нэмнэ. Одоо өрнөж буй АНУ, Израил, Ираны зэвсэгт мөргөлдөөнөөс шалтгаалан дэлхийн эдийн засагт өндөр савлагаа үүсэж болзошгүй.
Олон улсын зах зээлд гараад буй “Сенчири-5” бондын эрсдэлийн нэмэгдэл нь 2.2 хувь бөгөөд өнгөрсөн онд гаргасан “Сенчири-4” бондын үнэлгээнээс тодорхой хэмжээгээр багассан үзүүлэлт. Нэг үгээр бол хөрөнгө оруулагчид Монголын эрсдэлийг харьцангуй тогтвортой гэж үзэж байна. Тэр дундаа цаг ороо бусгаа байгаа энэ үед эрсдэлтэй ч байж болох гэж үнэллээ. Гэхдээ Сангийн яамнаас хийсэн эрсдэлийн судалгаагаар хамгийн том эрсдэл БНХАУ-аар дамжиж орж ирнэ. Тодруулбал, дайнаас шалтгаалсан газрын тосны эрэлт нийлүүлэлтийн савлагаанаас үүдэж, Хятадын эдийн засаг тодорхой хэмжээнд саатвал үүнтэй холбоотойгоор манай улсын экспорт саатаж, валютын урсгал буурах, зах зээлийн хүү өсөх зэрэг эрсдэл үүсэж болзошгүй гэж үзжээ.
“Сенчири-5” бондыг өр нэмэгдүүлсэн алхам гэхээс илүү өрийн бүтцийг сайжруулсан, хугацаа сунгасан, хүү бууруулсан тактикийн хувьд оновчтой шийдвэр гэж дүгнэж болно. Харин жинхэнэ үр дүн буюу зөв цагт гаргасан алхам уу эсвэл өрийг өрөөр дарсан мөчлөг үү гэдэг нь ирэх жилүүдэд харагдана. Засгийн газар хөрөнгө оруулагчид одоогоор бондын эрсдэл бага гэж хэлж буй ч нөхцөл байдлыг ойрын жилүүдэд анхаарч байх шаардлагатай юм.
