Энэ жил өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад ихэнх нутгаар агаарын температур олон жилийн дунджаас хүйтэн болж өнгөрсөн. Өвөлжилт хүндэрч, ялангуяа хаврын улиралд мал төллөх үеэр эрсдэл нэмэгдэх хандлагатай байгааг малчид хэлж байна. Зарим бүс нутагт нэг боодол өвсний үнэ өмнөх жилүүдээс хэд дахин өсөж, шатахуун тээврийн зардал нэмэгдсэн нь оторлох, тэжээл татах боломжийг багасгаж, малчдын өр зээл нэмэгдэхэд нөлөөлжээ.
Улсын сайн малчин Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сумын малчин Л.Пунцагноров: Манай нутгаар цасан бүрхүүл зузаарч, малын бэлчээрт хүрэх боломж хязгаарлагдсан байгаа. Энэ жил агаарын темпартур эрс чангарч -35-46 хэм болж хүйтэрсэн болохоор малын тарга тэвээрэг ихээхэн муудсан. Энэ хүйтэнд 20 миниут л мориор явахад гар хөлөө хөлдөөх дөхөөд гэртэй орж ирж байна. Мэдээж цас ихтэй болохоор машинаар явахад хүндрэлтэй. Хурга ишгээ бэлчээрт явуулахаа больж байгаа. Бэлчээрт явуулбал хөлөө хөлдөөгөөд ирж байна. Одоо бог малаа хашаандаа өвс тавьж тэжээж байгаа.
Увс аймгийн Тэс сумын малчин Ц.Нямбуу: Манай суманд сая ид хүйтнээр -47-48 темпартур хүрсэн. Өглөөдөө малаа 11 цагаас бэлчээрт гаргаж, 16 цаг гээл хурааж хашдаг. Цас ихтэй, хүйтэн удаан үргэлжилсэн болохоор отор нүүдэл хийх боломжгүй болж, бэлчээрийн даац хэтрэхэд хүргэсэн. Үүний зэрэгцээ үхрийн хивэг тэжээл, өвсний үнэ огцом өссөн. Манайх гэдэг айл 14 төрөх дөхсөн үхэртэй, тэдгээрт өглөө оройдоо нийт 15-16 килограмм хивэг тэжээл өгдөг. Энэ хүйтнээр бог малаасаа мууг нь үлдээж тэжээж байгаа. Сүүлийн хэдэн хоногт гэхэд хээлтэй үхрүүд маань эхнээсээ өргүүлж босож байна. Одоогийн байдлаар Засаг захиргаанаас тусламж үзүүлээгүй байна. Ядахдаа сумын төв рүү орж болохоор зам гаргаад өгвөл дээр юм даа.
Малчин айлын малдаа зарцуулж байгаа нэг өдрийн төсвийг бодож үзье. Жишээ нь тэжээх шаардлагатай хээлтэй, хүндхэн онд орсон 15 үхэртэй, бэлчээртэй гарах боломжгүй 50 хурга ишигтэй айл өдөрт дунджаар долоон боодол өвс, 20 килограмм буюу нэг шуудай тэжээл өгч байна. Нэг боодол өвс 14 мянгаас 25 мянгын хооронд нэг шуудай тэжээл 25 мянгаас 30 мянгын хооронд байгаа. Тэгэхээр нэг малчин өрх дунджаар 120 мянгаас 190 мянгын хооронд нэг өдрийн малын тэжээлээ зохицуулж байна.
Мөн цасны зузаан, нягт олон жилийн дундажтай харьцуулсан мэдээлэлд үндэслэн зудын байдлыг үнэлэхэд 11 аймгийн 52 сум цагаан зудтай, 14 аймгийн 61 сум цагаанаар зудархуу нөхцөлд байгаа юм. Баруун бүсийн Увс, Ховд, Завхан, Баян-Өлгий, хангайн бүсийн Өвөрхангай, Баянхонгор, Хөвсгөл төвийн бүсийн Дархан-Уул, Дундговь, Сэлэнгэ зүүн бүсийн Дорнод, Хэнтий зэрэг аймагт хүйтний эрч чангарсантай холбогдуулан малчдад хүндрэл үүсчээ.
