Нийт 1234 малын эмчээс 200 гаруй нь орон нутгаас ирж, өнөөдөр Сүхбаатарын талбайд цуглан тайван жагсаал зохион байгууллаа. Тэд мал эмнэлгийн үйлчилгээний ажлын үнэлэмж, урамшууллыг бодитой болгох шаардлага тавьж байгаа юм.

Жагсаалд оролцогчдын мэдээлснээр, тэд өнөөдөр 17:00 цаг хүртэл жагсах бөгөөд шаардлагыг дэмжсэн гарын үсгээ цуглуулж албажуулан, өргөдөл, бичгээ өргөн барихаар төлөвлөж байна. Харин маргаашнаас бүх малын эмч орон нутаг руугаа буцан ажлаа үргэлжлүүлэх аж. Малын эмч нарын зүгээс, хүн вакцинжуулахад нэг тариаг 5000 төгрөгөөр хийдэг бол малын эмч нар хагас зэрлэг амьтадтай ноцолдож, эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллан ердөө 1000 төгрөгөөр вакцин тарьж байгаа нь хөдөлмөрийн үнэлэмжийн ялгааг илтгэж байна хэмээн онцоллоо. Тиймээс тэд мал эмнэлгийн салбарын ажил, хөдөлмөрийг зохих ёсоор үнэлж, шударга тогтолцоо бүрдүүлэхийг хүсэж байгаагаа илэрхийлэв.

Булган аймгийн Орхон сумын 2-р багийн малын эмч Б.Цэрэнтогтох: Би таван жил малын эмчээр суралцаж, дараагийн 10 жилд нь мэргэжлийн мэдлэг чадвараа ахиулж, сайн малын эмч болохын төлөө амьдралынхаа 15 жилийг зориулан ажиллалаа. Гэтэл яг үнэндээ 2026 оноос дахин гэрээ хийх хүсэлгүй болж, шантарч байна. Амьдралынхаа ийм их цаг хугацааг зарцуулчхаад 15 жилийн дараа ингэж шантрахад хүрсэн гэдэг нь залуучуудад энэ мэргэжлийг сонгоод ирээдүйгээ гэрэлтэй харах боломж хэр байна вэ гэдгийг өөрийн эрхгүй бодоход хүргэж байна.

Өнөөдөр мал эмнэлгийн салбарт ажиллах залуучууд бараг байхгүй болсон. Учир нь энэ салбар хүнд нөхцөлд байна. Гэтэл малын эмч нар гэдэг бол Монгол Улсын хүнсний аюулгүй байдлын төлөө, цаашлаад эрүүл мэндийн төлөө ажиллаж байгаа хүмүүс. Учир нь хүнс эрүүл байна гэдэг нь мал эрүүл байхаас шууд хамаарна. Манай хүүхдүүдийн цэцэрлэгт ууж байгаа сүү, бидний өдөр тутамдаа хэрэглэж буй мах бүгд малаас гаралтай. Тэр малыг эрүүл байлгахын төлөө малын эмч нар хөдөө талд эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллаж байна.

Монгол Улсад байгаа 70 сая малыг эдийн засгийн эрсдэлгүй байлгахын төлөө бид хөдөлмөрлөж байна. Малын эмч нар гэдэг бол Монголын мал аж ахуйг, малын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг анхан шатанд нь хамгаалж, анхны тусламж үзүүлдэг мэргэжилтнүүд юм. Манай улс нөхөн сэргээгддэг, өөрсдөө үйлдвэрлэж чаддаг салбар цөөнтэй. Тиймээс хамгийн чухал нь мал аж ахуй. Мал эрүүл, чийрэг байснаар улсын эдийн засагт ч эерэг нөлөө үзүүлдэг.

Бид өнөөдөр илүү их зүйл нэхээгүй, хийсэн ажлынхаа хөлсийг л шударгаар авахын төлөө дуугарч байна. Би өөрөө 2025 онд туслах ажилтнаа хувиасаа цалинжуулж, өөрийн унаагаар, өөрийн цаг хугацаа, хүч хөдөлмөрийг зориулсаар бүтэн жилийг ардаа үдлээ. Гэтэл ийм нөхцөл байдал цааш үргэлжилбэл энэ салбарт үлдэх хүн улам л цөөрнө.

Баянхонгор аймгийн Шаргалжуут сумын хувийн мал эмнэлгийн эзэн С.Готов: Миний бие мал эмнэлгийн салбарт 30 гаруй жил ажиллаж байна. Малчны хотонд, хөдөө хээр, ямар ч нөхцөл байдалд үүргээ гүйцэтгэсээр өнөөдрийг хүрлээ. Малын эмч нар мэргэжлээ хайрладаг учраас л энэ салбарт тэсэж, тогтож ажилласаар байна. Өнөөдөр шинэ, залуу үе энэ салбарт орж ирэхээ больсон нь бодит үнэн. Бид хүүхдүүдээ сургаж, мэргэжил эзэмшүүлсэн ч тэд өөрсдөө энэ салбарт ажиллахгүй гэж хэлдэг. Учир нь эдийн засгийн хувьд ямар ч боломж, баталгаа алга. Үүний улмаас бид залуу боловсон хүчнээ өөр салбаруудад алдаж байна. Манай аймагт хүний нөөцийн асуудал ноцтой түвшинд хүрсэн. Зарим суманд малын эмч нар нь тэтгэвэртээ гарчихсан, үлдсэн хэдийнх нь эрүүл мэнд муудсан. Залуу эмч нарт ажлаа хүлээлгэж өгье гэхээр ажлыг нь авах хүн олдохгүй, сонирхох залуус байхгүй болсон.

Малын эмч нарт тогтсон цалин хөлс гэж байдаггүй. Тодорхой хугацаанд цалин огт авахгүй байх үе ч бий. Үндсэндээ хэдэн малд үйлчилгээ үзүүлсэн байна, түүндээ тохирсон багахан мөнгийг л гэрээгээр авдаг. Жишээ нь, төр засгаас шүлхий зэрэг гоц халдварт өвчний вакцинжуулалт хийлгэхдээ хэдэн малд тарьснаар нь тооцож хөлс олгодог. Харин бид ажлынхаа бүх зардлыг өөрсдөөсөө гарган, техникч, туслах ажилтнаа ч хувиасаа цалинжуулж ажилладаг. Тухайн үедээ хөлс мөнгө нь олгогдохгүй болохоор хийсэн ажлын маань үр дүн, үнэлгээ алдагдаж байна.

Бид дуугүй, ноомой, чив чимээгүй яваад байхаар ямар ч байгууллага, хэн ч бидний асуудлыг тоохгүй юм. Дарга нар удахгүй мөнгийг нь хийнэ, зохицуулна гэж ярьдаг ч бодит байдал дээр энэ бүхэн худлаа болдог. Өнөөдрийн жагсаалын үеэр санхүүжилт хийсэн гэж ярьж байна. Гэтэл энэ нь 2026 оны төсвийн мөнгө юм.