ЧУУЛГАН: Эдийн засаг хүндэрсэн байхад нийтээр тэмдэглэх баярын хуулийн төсөл хэлэлцэх нь зохимжгүйЧУУЛГАН: Эдийн засаг хүндэрсэн байхад нийтээр тэмдэглэх баярын хуулийн төсөл хэлэлцэх нь зохимжгүй
Нийтэлсэн 2025 оны 12 сарын 11
УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн хуралдаанаар дараах асуудлуудыг хэлэлцэнэ. Монгол Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулган үргэлжилж байна. Өнөөдрийн хуралдаанаар дараах асуудлуудыг хэлэлцэнэ. Тухайлбал:
Нийтээр тэмдэглэх баярын болон тэмдэглэлт өдрүүдийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Уянга нарын 2 гишүүн 2025.06.27-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, анхны хэлэлцүүлэг, асуулт, хариулт 60 минут/
“Тогтоолд нэмэлт оруулах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл /Засгийн газар 2025.11.19-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, эцсийн хэлэлцүүлэг, асуулт, хариулт 60 минут/
Монгол Улс болон Евразийн эдийн засгийн холбоо, түүний гишүүн орнууд хоорондын худалдааны түр хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2025.11.28-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, соёрхон батлах/
Г.Хэрлэн нь МУИС-ийг сэтгүүлч мэргэжлээр төгссөн. 2024 оны наймдугаар сараас iToim.mn сайтад ажиллаж байна.
Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл ?
Стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийг дэмжих тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2025.11.25-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, эцсийн хэлэлцүүлэг, асуулт, хариулт 60 минут/
"Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэл баталсантай холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай" Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл
Хэлэлцэж буй асуудалтай холбоотойгоор гишүүд асуулт асууж, үг хэллээ.
УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж: Энэ хууль бол төрийн албаныханд л чухал байх. Харин хувийн хэвшлийнхэнд үйлдвэрлэл явуулж, баялаг бүтээж, цалингаа тавих нь чухал. Мөн янз бүхийн түрээс төлж байгаа хүмүүс өдөр болгож ажиллаж байж түрээсээ төлж, амьдрал ахуйгаа авч явах нь чухал байгаа. Тийм учраас эдийн засаг хүндэрсэн энэ үед уг хуулийг хэлэлцэх нь чухал биш юм. Эдийн засаг хүндэрсэн асуудлаа эхэлж яриач. Гадуур мөнгөтэй хүн алга. ААН-үүд татварын дарамтад орж дансаа хаалгаж, цалингаа тавьж чадахгүй байна. Төсөв хүндрээд алдагдал 3 их наяд төгрөг болж байна. Өнөөдрийн байдлаар ААН-ийн орлогын албан татвар 1 их наяд, АМНАТ-ын орлого 1.4 их наяд төгрөгөөр тасраад байгаа. Энэ бүх зүйлээ гадаадаас 2.2 их наяд төгрөгийн бонд оруулж ирж нөхөж байна. Дотоодоос 500 тэрбум төгрөгийн бонд босгож алдагдлаа нөхлөө. Түүнчлэн, 800 тэрбум төгрөгийн гадаад зээл авч байна. Ингээд 2025 онд гэхэд 3.5 их наяд төгрөгийн гадаад бонд, зээлээр төсвийн алдагдлаа нөхөж байна. Өр гэдэг тамтаггүй боллоо. Үүгээр зогсохгүй Монгол Улс нүүрсний эдийн засагтай орон болсон. Гэтэл өнөө өглөө гэхэд коксожсон нүүрс 30 доллар, эрчим хүчний 3 доллароор уначихлаа. Эрдэнэс Тавантолгой 11.1 сая тонн нүүрсний мөнгийг урьдчилж авч хэрэглэчхээд одоо хүртэл нүүрсээ гаргаагүй байна. Өвөл өсдөг үеэрээ унаж байна гэдэг эдийн засагт асар их аюулын дохио авчирч байна гэсэн үг. Иймээс татварын дарамтаа багасга, 21800 гаруй ААН, иргэдийн дансыг хааснаа нээ. Татварын дороос өндийдөг хүн байхгүй байна.
УИХ-ын гишүүн Д.Бум-Очир: Монгол Улс нийтдээ 16 өдөр амардаг. Олон улсын жишгээр бол энэ өндөртэйд тооцогддоггүй. Гол шалтгаан нь энэ 16 өдрөөсөө Монголчууд ердөө 9-11 өдөр л бодитоор амардаг юм байна. Учир нь амралтын өдрүүд ихэнх нь хагас, бүтэн сайн таардаг. Жилийн тооцоогоор дандаа давхацдаг.
Жишээ нь, 2025 онд зургаан өдөр нь хагас, бүтэн сайн таарсан учраас 16 өдрөөс 11-хэн өдөр амарна. Өнгөрсөн жилүүдэд ч адилхан. Дэлхийн дундаж бол 17–18 өдөр байдаг юм байна. Тиймээс энэ хуулийн төслийг оруулж ирсэн гэж ойлгосон.
Миний битүүний өдөр амардаг болгох хуулийн төсөл огт өөр. Нэг өдрийн тухай.
Мэдээж ААН-үүдийн нөхцөл байдлыг ойлгож байна. Эдийн засаг, санхүү, хөрөнгө мөнгөний асуудлаа шийдэх нь чухал. Гэхдээ амралтын өдрүүд хэт богино, хагас бүтэн сайн таарахаар хүмүүс их яардаг, түүнээсээ болоод авто замын зөрчил, гэмт хэрэг нэмэгддэг гэсэн тооцоо судалгаа байдаг. Амралтын өдрүүд арай тавиу таарсан үед бол замын осол, зөрчил харьцангуй багасдаг.
Амрах өдрүүд багасах тусам авто замын хэрэг, зөрчил нэмэгддэг статистик байгаа. Тиймээс амралтын өдрүүдийн зохицуулалтыг анхаарах нь зүйтэй.
УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг: Амралтын өдрүүдэд нийтээр амрах баярын өдрүүд таарвал Засгийн газар бас энэ өдрүүдийн тохируулга хийж, ажлын өдрүүдэд шилжүүлэх зүйлээр явдаг. Энийгээ жаахан тулгаж хийгээд хувийн хэвшлийнхэнд хүндрэл үүсгэж, санхүүгийн ачаалал нэмдэг тал бий. Тэгэхээр ийм зүйлүүдийг тулгаж хийгээд хүндрэл учруулдаг байсан. Тухайн жилдээ өмнөх жилийнхээ нийтээр тэмдэглэх баярын өдрүүдээ гаргавал хялбар байсан юм болов уу. Жижиг ААН амрахад орлого тасарна, үүнийгээ дагаад түрээсээ төлөхөд л хүндрэлтэй. Тэгэхээр үүнийг тооцож бодсон зүйл байна уу. Уг нь ААН-үүддээ ээлтэй байдлаар зохицуулалтуудыг хийх ёстой.
Хууль санаачлагч, УИХ-ын гишүүн Б.Уянга: Нийтээр амрах баярын өдөр ажилласан ажилчин байвал Нэмэгдэл хөлс тооцох тухай Хөдөлмөрийн тухайн хуулийн 2.2 болон 109-ын 4-т зааж өгсөн байдаг. Түүнд цалин хөлсийг хоёр дахин түүнээс дээш хэмжээгээр нэмэгдүүлж олгоно гэсэн. Аль эсвэл салбарын сайдын 2022 оны А/49 дүгээр тушаалаар цалинг илүү төлөөд явдаг. Жижиг, дунд бизнес эрхэлж байгаа иргэдэд тодорхой нөлөө үзүүлнэ.
2022 он хүртэл нийтээр тэмдэглэх баяр амралтын өдөртэй давхцвал яах вэ гэдгийг Засгийн газар зохицуулдаг харилцаа хуульд байсан. Тухайн онд Хөдөлмөрийн тухай хуулийг шинэчлэн найруулахдаа энэ зохицуулалтыг байхгүй болгосон. Хууль хэрэглэхгүй байгаа гэх иргэдийн шүүмжлэл байнга байдаг. Үүний нэг нь энэ хуулийн төсөл. Өнгөрсөн 2024 оны Цагаан сарын амралтын өдрүүдийг яах вэ гэдэг асуудал гарч ирсэн. Хуультай танилцахад энэ заалт байхгүй байсан. Тэгээд буцаагаад оруулъя гэж ярилцаад Хууль тогтоомжийн тухай хуулиараа оруулж ирж байгаа л асуудал. Эдийн засаг хүнд байхад албаар амрах тухай ярьсан зүйл байхгүй. Дарааллаараа одоо л орж, хэлэлцүүлж байгаа юм.
Чуулганы хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 70 хувь нь буюу олонх нь уг хуулийн төслийг зарчмын зөрүүтэй санал гээд дэмжсэнгүй.
