Монгол Улсад гэр бүлийн хүчирхийлэл нь зөвхөн нэг гэр бүл, хохирогчийн асуудал биш нийгмийн тогтолцоо, үнэт зүйл, бодлогын түвшний том сорилт хэвээр байна. Тухайлбал, 2025 он гарснаас хойш ЦЕГ 8158 гэр бүлийн хүчирхийллийн гэмт хэрэгт хариуцлага тооцжээ. Саяхан Азийн Хөгжлийн Банк (АХБ) “Монгол Улс дахь эрэгтэйчүүдийн амьдралын туршлага, хүчирхийлэл үйлдэх байдал” судалгааныхаа цогц үр дүнг танилцуулсан. Судалгааны гол үр дүнгээс дурдвал:

-Судалгаанд оролцогч эрэгтэйчүүдийн 27 хувь нь амьдралдаа хамтрагчийнхаа эсрэг бие махбодын болон/эсвэл бэлгийн хүчирхийлэл үйлдэж байсан бөгөөд хамгийн түгээмэл хэлбэрийн хүчирхийлэл нь сэтгэл санааны дарамт (50 хувь) байв.

-Судалгаанд оролцогч эрэгтэйчүүдийн 13 хувь нь хамтрагч бус эмэгтэйг хүчиндсэн гэж хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд тэдний 7 хувь нь бүлэглэн хүчиндсэн байна. Оролцогчдын ихэнх нь 20 нас хүрээгүй байхдаа анх удаа хүчин үйлдсэн байна. Хамтрагчаас гадуурх хүчиндэх үйлдэл нь ихэвчлэн хохирогч согтуурлын улмаас зөвшөөрөл илэрхийлж чадахгүй байдлыг далмдуулсан хэлбэртэй байсан.

-Судалгаанд оролцогч эрэгтэйчүүдийн 60 гаруй хувь нь “эмэгтэй хүн нөхрийнхөө өмнө дуулгавартай байх ёстой” гэж үзсэн бөгөөд тал орчим нь зарим тохиолдолд эхнэрээ зодохыг зөвтгөсөн байна.

-Бага насандаа хүчирхийлэлд өртсөн хүмүүсийн хувьд насанд хүрсэн хойноо хамтрагчийнхаа эсрэг хүчирхийлэл үйлдэх голлох шалтгаан болж байна. 

-Ажилгүйдэл, эдийн засгийн тогтворгүй байдал, жендэрийн хортой хэм хэмжээ нь хамтрагчийн эсрэг хүчирхийлэл үйлдэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байгаа бөгөөд уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй санхүүгийн хүндрэл энэ эрсдэлийг улам даамжруулж байна.

Тус судалгаанд оролцсон эрэгтэйчүүдийн тал ба түүнээс дээш хувь нь сэтгэл зүйн орхигдол эсвэл хүчирхийлэлд өртсөн гэж мэдээлжээ. Мөн 40 хувь нь бие махбодийн хүнд нөхцөлд (жишээлбэл, хүүхэд байхдаа хоол хүнс дутмаг байсан) өссөн, 38 хувь нь ямар нэгэн төрлийн бие махбодийн шийтгэлд өртсөн гэж хариулсан байна. Нийт судалгаанд оролцогчдын 74 хувь нь хүүхэд насандаа төрөл бүрийн хүчирхийлэл, орхигдолд өртсөн гэжээ. Үүнд ээж нь хүчирхийлэлд өртөхийг харсан, өөрсдөө хүчирхийлэлд өртсөн туршлага багтсан байна. Үүгээр зогсохгүй судалгаанд оролцогчдын 19 хувь нь хүүхэд насандаа ямар нэгэн төрлийн бэлгийн хүчирхийлэлд өртсөн гэж мэдээлсэн байна.

Түүнчлэн, уг судалгаанд "Хүүхэд насны хүчирхийллийн туршлага нь гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэх хандлагыг урьдчилан таамаглахад чухал үүрэгтэй байдаг. Хүүхэд насандаа сэтгэл зүйн хүчирхийлэлд өртсөн эрэгтэйчүүд гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэх магадлал өндөр байсан нь статистикаар тодорхойлогдсон (55% vs. 41%, P = 0.013). Мөн ээж нь хүчирхийлэлд өртсөнд гэрч болсон эрэгтэйчүүд (25.7% vs. 13.1%, P = 0.002) болон бие махбодийн хүчирхийлэлд өртсөн эрэгтэйчүүд (74.3% vs. 57.7%, P = 0.002) гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэх магадлал өндөр" гэж дурджээ.

Гэр бүлийн харилцаа бол хүн хоорондын харилцаатай холбоотой асуудал учраас хууль чангалах гэхээс илүү нийгмийн бодлого хэрэгтэй байгааг судалгааны багийнхан зөвлөжээ.