Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн байдлын 2025 оны эхний 10 сарын танилцуулгыг ҮСХ-ны Эдийн засгийн статистикийн газрын Үнийн статистикийн хэлтсийн дарга Г.Мөнх-Оргил танилцууллаа.

Тэрээр "2025 оны эхний 9 сард урсгал данс 1.6 тэрбум ам.долларын алдагдалтай, санхүүгийн данс 2.0 тэрбум ам.долларын ашигтай гарч, төлбөрийн тэнцэл 53.2 сая ам.долларын ашигтай гарсан байна. Мөн энэ оны 9 сард үйлчилгээний худалдаанаас 1.5 тэрбум ам.долларын орлого олж 3.6 тэрбум ам.долларын зарлага гаргажээ. Санхүүгийн дансны тэнцэл энэ оны эхний 9 сард 2.0 тэрбум ам.долларын ашигтай гарч өмнөх оны мөн үеэс ашиг 2.1 дахин өссөн байна. 

Мөнгөний нийлүүлэлт 2025 оны аравдугаар сарын эцэст урьдчилсан гүйцэтгэлээр 45.0 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 2.9 их наяд төгрөгөөр өсжээ. Тус өсөлтөд төгрөгийн хадгаламж 3.2 их наяд төгрөгөөр өссөн нь голлон нөлөөлсөн.

Төгрөгийн хадгаламжийн 20.6 их наяд төгрөг нь иргэдийн хадгаламж, 3.3 их наяд төгрөг нь ААН байгууллагын хадгаламж байна. Валютын хадгаламж 5.5 их наяд төгрөгт хүрч өмнөх оны мөн үеэс 1 их наяд төгрөгөөр, өмнөх сараас 206.8 тэрбум төгрөгөөр өссөн үзүүлэлттэй байна.

Нийт зээлийн үлдэгдэл энэ оны аравдугаар сарын эцэст 43.8 их наяд төгрөгт хүрч өмнөх оны мөн үеэс 8.3 их наяд төгрөгөөр өссөн байна. Нийт зээлийн өрийн үлдэгдлийн 90.7 хувийг хэвийн зээл, 4.1 хувийг анхаарал хандуулах зээл, 5.3 хувийг чанаргүй зээл тус тус эзэлж байна. Төгрөгийн ам.доллартай харьцах сарын дундаж ханш энэ оны аравдугаар сард 3591.80 төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 199.8 төгрөгөөр суларсан байна. 

Улсын нэгдсэн төсвийн нийт орлого, тусламжийн хэмжээ 2025 оны 10 сард 25.0 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 1.7 хувиар буурсан байна. Нийт зарлага цэвэр зээлийн хэмжээ 24.9 их наяд төгрөгт хүрч өмнөх оны мөн үеэс 2.5 их наяд төгрөг буюу 11 хувиар нэмэгдэж тэнцэл 1.6 их наяд төгрөгийн алдагдалтай гарсан байна. Татварын нийт орлого 2025 оны эхний 10 сарын урьдчилсан гүйцэтгэлээр 21.4 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 896 тэрбум төгрөгөөр буурахад орлогын албан татварын орлого 452 тэрбум төгрөг. Бусад татвар хураамжийн орлого 1.4 их наяд төгрөгөөр тус тус буурсан нь голлон нөлөөлжээ. 

Хураасан үр тариа 282.0 мянган тонн болж, өмнөх оны мөн үеэс 149.7 мянган тонн буюу 34.7 хувиар буурчээ. Худалдааны салбарын борлуулалтын орлого 48.5 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 289.8 тэрбум төгрөгөөр өссөн байна. Байр сууцаар хангах салбарын орлого өмнөх оны мөн үеэс 22.3 хувиар, нийтийн хоолны салбарын орлого 11.0 хувиар өслөө. 

2025 оны эхний 9 сард оны үнээр ДНБ 60.1 их наяд төгрөг гарсан бол 2015 оны зэрэгцүүлэх үнээр 24.3 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны эхний 9 сартай харьцуулахад 5.9 хувиар өссөн байна. ДНБ энэ оны эхний 9 сард 5.9 хувиар өссөний 3.4 нэгж хувийг ХАА салбар, 1.1 нэгж хувийг үйлдвэрлэл, барилгын салбар, 1.1 нэгж хувийг уул уурхай, олборлолтын салбар бүрдүүлжээ. 

Амьд төрсөн хүүхдийн тоо 45.3 мянга болж, өмнөх оны мөн үеэс 6.2 хувиар буурсан байна. ЭМД-ын сангийн орлого 1.9 их аяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 11.9 хувиар өссөн байна. НДС-ийн орлого 5.4 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 17.2 хувиар өссөн байна. Нийгмийн халамжийн үйлчилгээнд хамрагдагчид 2.4 сая болж өмнөх оны мөн үеэс 4.3 хувиар буурчээ. 

Бүртгэгдсэн гэмт хэрэг 5620 болж өмнөх оны мөн үеэс 0.4 хувиар буурсан байна. Энэ оны эхний 10 сард 625.7 тэрбум төгрөгийн хохирол учирч үүнээс 192.8 тэрбум төгрөгийг нөхөн төлүүлжээ. Авлигын гэмт хэрэг 493 бүртгэгдэж, өмнөх оны мөн үеэс 8.2 хувиар буурсан үзүүлэлттэй байна. 

Нэг өрхийн сарын дундаж бодит нийт орлого энэ оны 3-р улирлын байдлаар 1.9 сая төгрөг болж өмнөх оны мөн үеэс 71.7 мянган төгрөгөөр нэмэгдэж, харин өмнөх улирлаас 11.7 мянган төгрөгөөр буурсан байна. Нэг өрхийн сарын дундаж бодит нийт орлого өмнөх оны мөн үеэс өсөхөд цалин хөлсний орлого 79.4 мянган төгрөгөөр, ХАА-н үйлдвэрлэлийн орлого 9.4 мянган төгрөгөөр нэмэгдсэн нь бодит нийт орлого 4.0 хувиар нэмэгдэхэд нөлөөлсөн байна" гэлээ.