Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газар хувийн эмнэлгүүдтэй хамтран ажиллах гэрээг жил бүр байгуулж, төсвөө баталдаг. Баталсан гэрээгээ үргэлж зөрчиж байдаг. Тухайлбал, 2025 онд танасан төсвийн хүрээнд тусламж үйлчилгээ үзүүлэх ажиллах төлөвлөгөө гаргаж, 12-р сар хүртэл санхүүжилт авахаар гэрээ байгуулсан. Гэвч 2025 оны зургаадугаар сараас санхүүжилт олгоогүй, 10-р сараас хувийн эмнэлгүүдтэй хийсэн гэрээг цуцалсан тул эмнэлгүүдийн хэвийн үйл ажиллагаа доголдож, зарим эмнэлэг хаалгаа барихад хүрчээ. Иймд Монголын хувийн хэвшлийн Эрүүл мэндийн байгууллагын нэгдсэн холбооноос Монгол Улсын Засгийн газар, ЭМДҮЗ, ЭМЯ болон ЭМДЕГ-т шаардлага хүргүүлж байгаагаа танилцууллаа.
МХХЭБХ-ны гүйцэтгэх захирал Ч.Доржсамбуу: 2025 оноос ЭМД-ын сан сонгон шалгаруулалтаа явуулахгүй байна. Өмнөх оны санхүүжилтийн 65 хувийг хасаж гэрээ хийсэн. Үүнийг 12 сард хуваагаад үзэхээр нэг эмнэлэг өдөрт 1 хүн хэвтүүлээд, 10 хүн үзэх л боломжтой. Тус сан хувийн хэвшлийн эмнэлэгтэй хийсэн гэрээгээ зөрчөөд зургаадугаар сарын 11-нээс хойш санхүүжилтээ олгосонгүй. Энэ талаар асуухад Эрүүл мэндийн яам Сангийн яам руугаа чихдэг. Сангийн яам нь ажиллаж байна гэдэг жижүүрийн үгтэй болсон. Хувийн эмнэлгүүд бүгд өрөнд орсон. Манай орон нутгийн төлөөллүүд ч ирээд байна.
Эрүүл мэндийн даатгалын сан хоосроод алга болсон. Энэ сан бол ард түмний мөнгө. ЭМД-аа төлсөн иргэд хохирч байна. Тиймээс бүгд нийлж тэмцэх хэрэгтэй байна. 2021 оноос хойш ЭМД-ын сан өртэй ашиггүй ажиллаж ирсэн. Үүнээс өмнө энэ сан ашигтай ажилладаг байсан. Үе үеийн дарга нар ойр дотнын хүмүүсээ зөвлөхөөр тавьж, сангийн мөнгийг үрж дууссан. ЭМД-ын сангийн дарга нар бүгд ашиг сонирхлын зөрчилтэй. Бид хардах эрхтэй. 134 хувийн эмнэлэг сангаас 10 хувийг нь л хувааж авдаг. Тиймээс хувийн эмнэлгүүд өвчтөнөө үзэж чадахгүй буцааж байна.
Хувийн эмнэлгүүд цалингаа тавьж чадахгүйгээс ажилчдаа алдаж, нийгэмд ажилгүйдэл нэмж байгаа. Эмийн сангуудад өртэй болж, зургаан сараас хойш ажилчдынхаа нийгмийн даатгалыг төлж чадахгүй байна. 2022 оны сонгон шалгаруулалтаар эмнэлгүүд тоног төхөөрөмж, орон байраа шинэчлэхийн тулд банкнаас зээл авсан. Түүнийгээ төлж чадахгүй өртэй үлдлээ. ЭМД-ын санг 10 сарын нэгнээс бүрэн зогсоосон. Гэрээгээр нэмэлт хэлцэл хийж энэ оны 12 дугаар сарын 10 хүртэл хийсэн атал 10 сард гэрээгээ зөрчиж, санхүүжилтээ зогсоосон. Тэтгэврийн ахмадууд хувийн хэвшилд үйлчлүүлэх ямар ч боломжгүй болсон.
Орон нутгийн эмнэлгүүд төр засгийн ойлгомжгүй шийдвэрээс шалтгаалж дампуурлаа зарлахад тулаад байна. Монголын эрүүл мэндийн салбарын 30 хувийг хувийн хэвшил дааж явдаг. Эрүүл мэндийн салбарын хүний нөөцийн 30 хувь хаягдаж байна гэсэн үг. Хувийн хэвшлүүдээр дамжин сүүлийн үеийн тоног төхөөрөмж сайжирч дэвшил гардаг. Зөвхөн хувийн эмнэлгүүд хохирох бус даатгал төлдөг иргэд хохирч байна. Улсын эмнэлгүүдийн дараалал хоёр сар байдаг бол одоо дөрвөн сар болох нь. Эрт илрүүлэг нэрээр хэрэггүй шинжилгээ авч даатгалын мөнгийг ашиггүй зарцуулсан. Мөн зарим хувийн хэвшлийг илт дэмжих буруу бодлого барьж санг дампууруулсан гэж хардаж байна.
Иргэд 30 жил эрүүл мэндийн даатгал төлөөд эмнэлгийн үйлчилгээ авч чадалгүй үхэх юм шиг байна. ЭМД Ерөнхий газраас мөнгөөр үйлчил гэж бидэнд хэлдэг. Мөн хувийн эмнэлгүүд заавал өөрийн гэсэн байртай байна гэж шаардаад байр бариулсан. Одоо банкны өрөнд орж дампуурах дээрээ туллаа. Хувийн эмнэлгүүд улсын эмнэлгийн 30 хүртэлх хувийн ачааллыг даадаг. Бүгд дампуурлаа зарлавал иргэн эмнэлгийн үйлчилгээ авч чадалгүй үхлээ хүлээх дээрээ тулна.
Иймд Монгол Улсын Засгийн газар, ЭМДҮЗ, ЭМЯ болон ЭМДЕГ-т шаардлага хүргүүлж байгаагаа танилцуулав.
Нэгд, Эрүүл мэндийн даатгалын үндэсний зөвлөлийг бие даасан болгож, даргыг нь улс төрөөс хараат бус, ашиг сонирхлын зөрчилгүй хүн томилох
Хоёрт, ЭМДЕГ-ыг ямар нэг яамны харьяалалд байлгахгүй, бие даасан болгох
Гуравт, Тусламж үйлчилгээний санхүүжилтийг хамтын төлбөртэй болгох
Дөрөвт, Сонгон шалгаруулалтыг өмчийн хэлбэр харгалзахгүй ялгаварлалгүй зохион байгуулж, иргэдийг эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ авах эрхийг нь хангаж өгөх
Тавдугаарт, ЭМДЕГ гэрээний үүргээ биелүүлж, 6, 7, 8, 9 саруудын санхүүжилтийг олгооч гэсэн шаардлага тавилаа.
Хэрэв шаардлага биелэгдэхгүй тохиолдолд үргэлжлүүлэн тэмцлийн хурц хэлбэрт шилжих болно гэж мэдэгдэв.
