Цэцийн их суудлын хуралдааны шийдвэр 19:00 цагт танилцуулагдах юм. Хуралдаан завсарласны дараагаар Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга болон Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга нар мэдээлэл өглөө.
Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны саналаар санал хураадаг
Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Б.Баасандорж: Манай Үндсэн хууль бол Эцэг хууль. Нийгмийн бүх харилцаа, чуулганы хуралдааны үйл ажиллагаа, Үндсэн хуулийн үзэл санаанд нийцсэн Их хурлын тухай хууль, Монгол Улсын чуулганы дэгийн тухай хууль, Хяналт шалгалтын тухай хуулиар Их хурлын бүх процесс явагддаг. Намайг өнөөдөр гэрчийн хувиар дуудаж, оролцуулсан. Би эрх үүргийнхээ танилцуулгыг Цэцээс хүссэн боловч өгөөгүй. Мэдээж Цэцийн хурал дэг журмынхаа дагуу явагдана. Нийт 2 цаг 20 минутын турш Цэцийн гишүүд болон итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нарын асуултад хариуллаа. Өнөөдрийн хувьд үндсэн гурван бүрэлдэхүүнтэй асуудал хэлэлцлээ.
УИХ-ын дэд дарга чуулганы хуралдааныг даргалсантай холбоотой
Ерөнхий сайдыг огцруулсан УИХ-ын 95-р тогтоол.
Энэ гурван асуудлыг нэгтгээд нэг маргаан болгож хэлэлцлээ. Цэцийн шийдвэр бол удахгүй гарна. Тэгэхээр Цэцийн гаргаагүй шийдвэр дээр одоо дүгнэлт хэлэх боломжгүй юм.
Надад энэ хуралдаанаар асуулт асуух, үг хэлэх эрх байхгүй. Асуусан асуултад нь хариулах л үүрэгтэй байсан. Өнөөдөр би ийм байдалтайгаар л оролцсон. Дэгийн тухай хуулийн дагуу, Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны санал дүгнэлт гарсан. Тэр санал дүгнэлт дээр Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны 32 гишүүний 22 нь санал хураалтад оролцож, 22 гишүүний 13.6 хувь нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг дэмжихгүй гэж гарсан. Энэ нь чуулганы хуралданы дэгийн тухай хуулиараа саналын томъёолол болоод чуулганд орж ирж байгаа юм. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны саналаар санал хураадаг юм. Нийт найман мэргэжлийн байнгын хороотой. Тийнхүү байнгын хороо шийдвэрээ гаргаад одоо УИХ-ын гишүүд шийдээрэй гээд өгсөн.
Хуралдаан удирдах дарааллыг Тамгын газраас бэлдэж өгдөг. Тэр саналын томъёоллыг Байнгын хорооны санал хураалтын үр дүнд томъёолол гардаг.
Ерөнхий сайдыг Үндсэн хуулийн бус аргаар огцруулсан
Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт: Онц хүндрэлтэй, нэн яаралтай асуудал гэж үзэн Цэц яаралтай уг асуудлыг авч хэлэлцлээ. Ерөнхий сайдыг Үндсэн хуулийн бус аргаар огцруулсан юм. Үндсэн хуулинд заасан томъёоллоор Ерөнхий сайд огцорсон бол ямар нэгэн гомдол маргаан гарахгүй.
Хамгийн гол нь 1992 онд баталсан Үндсэн хуулиас хойш 2019 он хүртэлх 27 жилийн хугацаанд 14-15 Засгийн газар огцорч байсан. Засгийн газрын дундаж хугацаа жил найман сар байсан. Үүнийг өөрчлөх гэж 2010 онд Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах журмын тухай хууль, Монгол Улсын Их хурал тухайн үед Дэмбэрэл даргатай парламент баталж байсан. 2011-2012 онд УИХ-ын нэр бүхий гишүүд Батболд, Дамба-Очир нарын Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг санаачилж байсан. 2013 онд Энхболд дарга байх үед Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай ажлын хэсэг байгуулж хоёр жил судалгаа хийн Н.Батбаяр тэргүүтэй 47 гишүүн нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг өргөн барьж байсан. 2016 онд М.Энхболд дарга ажиллаж байх үедээ мөн Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай ажлын хэсэг байгуулж ажлаа эхлүүлж байсан. Энэ ажлыг 2019 онд УИХ-ын дарга Г.Занданшатар ажиллаж байхдаа УИХ-аар батлуулж байсан. 2019 оны хуулийн төслийг Лүндээжанцан тэргүүтэй УИХ-ын 62 гишүүн өргөн барьж байлаа. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтүүдийн гол зүйл нь юу гэвэл Засгийн газрын тогтвортой байдал юм. Өнгөрсөн хугацаанд 1992 оноос хойш Засгийн газрыг тогтвортой ажиллуулахын тулд үе үеийн парламент анхаарч ажиллаж ирсэн.
Үндсэн хуулийн 43.1-ийг Засгийн газрыг тогтвортой ажиллуулахын тулд өөрчилж байсан. Гэтэл энэ томъёоллоор биш, угаас нийт гишүүдийн олонх авахгүй нь тодорхой болмогц Байнгын хорооны томъёолол саналаар дэмжээгүй саналыг дэмжье гэж, Засгийн газрыг огцруулахын тулд тодорхой хуйвалдаан хийж, Үндсэн хууль зөрчиж, чуулганы хуралдаан дээр санал хураалт явуулж тийнхүү Засгийн газар огцорсон. 71 гишүүн хуралдаанд оролцсоноос 19 гишүүн өөрийн биеэр танхимд байгаагүй. Өөрөөр хэлбэл, хуйвалдааны аргаар төрийн эрхийг хууль бусаар авахыг завдсан процесс болсон тул Цэцэд хандсан.
Тамгын газраас хуульд нийцсэн байдлаар дэг дарааллыг бэлдэж өгөх үүрэгтэй. Үүний төлөө цалин авдаг. Үүний төлөө төрд тангараг өргөсөн. УИХ-ын гишүүдэд мэргэжил арга зүй, техник зөвлөгөөг үзүүлэх ёстой байгууллага юм. Гэтэл энэ үүргээ биелүүлэхдээ Тамгын газрынхан хайхрамжгүй хандсан байж мэднэ.
Үндсэн хууль руугаа нулмиж байгаад зорилгодоо хүрэх гэж олонх болж ялж л байвал хууль зөрчих нь хамаагүй гэсэн энэ эмх замбараагүй байдлыг бид бүхэн таслан зогсоох ёстой. Цэцээс зөв шийдвэр гарна гэдэгт итгэж байна.
