УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан үүсээд буй улс төрийн нөхцөл байдалтай холбогдуулан мэдэгдэл хийлээ.

Тэрээр "Азийн цээжинд орших Арчилсан Монгол Улс парламентынхаа засаглал, парламентынхаа дархлааг улам бүр бэхжүүлэхийн төлөөр МАН-ын даргад миний бие нэр дэвшсэн. МАН-ын Бага хурлын VIII хуралдаанаар нийт гишүүдийн үнэмлэхүй олонхын саналаар МАН-ын даргаар би сонгогдсон. Энэ дашрамд МАН-ын нийт гишүүд, дэмжигчдэдээ чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.

Өнөөдөр өрнөж байгаа үйл явдалтай холбогдуулан тодорхой тайлбарыг хийе. Сонгуульд хамт өрсөлдсөн журмын нөхөр маань ялагдлаа хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаагаас үүдэлтэйгээр сүүлийн өдрүүдэд гүйцэтгэх засаглалын зүгээс увайгүйгээр үндэслэлгүй, баримтгүй зүйлээр гүтгэж, олон нийтийг төөрөгдүүлж байгаа үйл явдал болж байна. Парламент бол Монгол Улсын төрийн эрхийг барих дээд байгууллага байдаг. Харамсалтай нь, сүүлийн өдрүүдэд гүйцэтгэх засаглалын зүгээс надаар дамжуулж парламентын үйл ажиллагааг доголдуулах, бойкотлох ажлыг зохион байгуулалттайгаар хийгдэж байна.

Хамгийн тод жишээ сая Хууль зүйн байнгын хороонд дээр гарлаа. Өнөөдөр 15.00 цагаас Хууль зүйн байнгын хороо хурлаа зарласан. Засгийн газар болон бусад УИХ-ын гишүүд, магадгүй гүйцэтгэх засаглалын тэргүүнээс ирж байгаа дарамтаас хамааралтайгаар Хууль зүйн байнгын хорооны хурлыг хуралдуулахгүйгээр бойкот хийлээ. 10 гишүүн ирцэнд бүртгэгдээд 2 цаг хүлээгээд хурал болсонгүй. Миний хувьд Хууль зүйн байнгын хорооны гишүүдийн саналыг үндэслэн, байнгын хорооны даргатай зөвшилцөн өнөөдрийн үүсээд байгаа нөхцөл байдалтай холбогдуулан Цагдаагийн байгууллагын удирдлагуудаас цаг үеийн шинжтэй бодитой мэдээллийг авах асуудлыг УИХ өөрийн эрх үүргийн хүрээнд хийх ёстой гэж үзээд ярилцаж шийдвэрлэсэн.

Монголын ард түмэн хэвлэлээр ээлж дараалан хийж байгаа мэдээллээс мэдээлэл авахаас илүүтэйгээр мэргэжлийн байнгын хороон дээр хууль хяналтын байгууллагын удирдлагууд ирж болж байгаа нөхцөл үйл явдал дээр бодитой хариулт өгөх нь нэн чухал юм гэж үзээд Хууль зүйн байнгын хорооны хурал зарлагдсан. Харамсалтай нь, бойкотлогдсон, дээр нь наймаг гүтгэсэн этгээдүүд хуралдаа ирээгүйн улмаас энэ байнгын хороо хуралдаж чадсангүй. Энэ байнгын хороо ойрын үед хуралдаж төрийн үйл хэргийг тасалдуулахгүй, доголдуулахгүй явуулах нөхцөлийг бүрдүүлнэ гэдэгт итгэж байна.

Ор үндэслэгүй гүтгэлгийн талаар ярихыг хүсэж байна. Сүүлийн хоёр жил орчим миний биеийг нүүрсний хулгайч мэтээр зарлаж, гүтгэж ирсэн. Эдгээр үйл явдал нь хууль хяналтын байгууллагаар шалгагдах нь битгий хэл, намайг дуудаж мэдээлэл аваагүй, нотлогдох нөхцөлгүйгээр явж ирсэн. Харамсалтай нь, МАН-ын даргад нэр дэвшинэ гэсэн цагаас энэ үйл ажиллагаа илтэд идэвхжлээ.

Улс төрийн дарамт, улс төрийн дарангуйлал гэдэг зүйл Монгол Улсад бүрэн тогтсон байгаагийн тод жишээг өөрийн биеэр харж байна. Хууль хяналтын байгууллага асар их дарамтан дунд үйл ажиллагаа явуулахад ихээхэн хүндрэлтэй байгааг сүүлийн өдрүүдэд улам бүр мэдэрч авлаа.

Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр Д.Амарбаясгаланг нүүрсний хулгайч мэтээр зарлаж явсан нөхрийг хоёр өдрийн өмнө Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдаар томилж байгаагаа Үндсэн хууль зөрчиж, Ерөнхийлөгч, УИХ-д танилцуулахгүйгээр томилж байгаагаа зарласан.

Намайг өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд ямар зорилгоор нүүрсчин болгох ажил хийгдсэн юм бэ гэдгийн учир тайлагдсан, нүүрсчин болгох гэж гүтгэсэн этгээд нь нүүрсчин болгуулахаар захиалга өгсөн этгээдээсээ Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын албан тушаалаар шагнуулж байгааг Монголын ард түмэн тэр аяараа харлаа.

Д.Амарбаягалан миний бие өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд ямар нэг байдлаар аливаа хуулийн байгууллагад дуудагдаж шалгагдсан тохиолдол нэг ч байхгүй. Гэрчийн мэдүүлэг өгч, аливаа шатны шүүхийн байгууллагаар гэмт буруутай гэдэг нь тогтоогдож, шийтгэгдсэн зүйл огтоос байхгүй.

Монгол Улс ардчилсан Үндсэн хуультай улс. Иргэн хүний нэр төр, ажил албан тушаалтай хүний албаны нэр хүнд гэдэг бол Үндсэн хууль болон бусад хуулиудаар хамгаалагдсан байдаг. Гэтэл сүүлийн өдрүүдэд улс төрийн өндөр албан тушаалтай хариуцлагатай этгээдүүд удаа дараа гүжир гүтгэлгийн шинжтэйгээр олон нийтэд мэдээлэл хийж төөрөгдүүлж байгаа нь ардчилсан Монгол Улсын парламентын засаглалд аюул ирсний том дохио юм.

Бидний санаачилгаар 126 гишүүнтэй парламент байгуулагдаад жил гаруй болж байна. Харамсалтай нь УИХ-ын үйл ажиллагааг явуулахад доголдол үүсэж байгаад харамсаж байна. Би УИХ дахь АН-ын бүлгээс гаргасан шаардлагыг хүндэтгэлтэй хандаж байгаа. Гэхдээ АН-ын бүлэг хуралдаж, намайг оруулж, албан ёсны тайлбар хийх боломжоор хангана гэдэгт итгэж байна.

Есдүгээр сарын 29-ний өдөр Д.Амарбаясгалан намайг онц ноцтой хүнд хүн амины гэмт хэрэгт гүтгэсэн. Энэ асуудлаар би тайлбар мэдээлэл гаргаж өгөх хүсэлтийг ЦЕГ-т хандсан. Мөн Хууль зүй дотоод хэргийн сайд Л.Мөнхбаатарт даваа гарагт хандан хууль хяналтын байгууллагыг шуурхай ажиллуулж өгөхийг хүсэж хандсан. Магадгүй үүнээс болоод Л.Мөнхбаатар сайдыг чөлөөлөх, Д.Амарбаясгаланд ЦЕГ-аас тайлбар өгүүлэхгүйн тулд хууль хяналтын байгууллагын үйл ажиллагаанд улс төрийн дарамт учруулж байна гэж үзэж байна. Хууль зүйн байнгын хорооны мэдээлэл сонсох хурал товлогдсоны хүчинд цагдаагийн байгууллагын хариу ирлээ. Уг хариуд энэ оны гуравдугаар сарын 2-ны өдөр талийгаач болсон этгээдтэй холбоотой асуудлаар хэрэг үүсгэхээс татгалзсан бичгийг цагдаагийн байгууллагаас прокурорын байгууллагад ирүүлсэн.  Д.Амарбаясгалан намайг энэ хэрэгтэй холбогдуулан мэдүүлэг аваагүй, дуудаж шалгаагүй. Намайг гүтгэгч этгээд 30 сая ам.долларыг ковидын үед Монгол Улсын хилээр оруулж ирж, баримтыг мэдэж байсан хүнийг алсан гэж нэвтрүүлэгт орохдоо хэлсэн. Хүн албан тушаалд дуртай байж болно. Гэхдээ ийм гүтгэлэг хийж болохгүй. Би дөрвөн хүүхдийн эцэг хүн. Өнөөдөр би улстөрчдийн шунал, эрх мэдлийн төлөөх тэмцлээс болж доромжлуулж, гүтгүүлж байгаагаа хэзээ ч хүлээн зөвшөөрөх ёсгүй.

Гүйцэтгэх засаглал парламентаасаа сонгогддог. Өнөөдөр надаар дамжуулж парламентын дуу хоолойг боомилох, үйл ажиллагааг доголдуулах гэсэн, улс төрийн хямрал үүссэн мэт нөхцөл байдалд хүргэх оролдлогоо зогсоохыг Г.Занданшатар даргаас шаардаж байна. МАН хэдэнтэй хурлаа хийж, намын даргаа өөрчилж, шинэчлэх үйл ажиллагаа амжилттай явж ирсэн. Хэдийгээр тухайн цаг үедээ маргалдаан өрсөлдөөн байсан ч гэсэн тэр бүгдийг сонгуулийнхаа дараа мартаад хамтдаа урагшилдаг алтан зарчмыг барьсаар ирсэн. Харамсалтай нь энэ удаагийн Бага хурлын үр дүнгээр ялагдсан журмын нөхөр маань намынхаа нийт гишүүдийн итгэл рүү ус цацаж намын 300 гаруй мянган гишүүний санааг чилээж, ард түмэндээ эргэлзээ төрүүлэх олон үйлдэл хийж байгаад харамсаж байна.