УИХ-ын ээлжит хуралдаанаар 2026 оны төсвийн төслийн хэлэлцэж байна. Хуралдааны үеэр гишүүд асуулт асууж, хариулт авлаа.
УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдал:2026 оны төсвийн хүрээ, 2027, 2028 оны төсвийн төсөөллөө эдийн засгийн өсөлт 5.7-6.5 хувь байна гэж нэлээд өөдрөг төсөөлсөн. Энэ өөдрөг төсөөллийг гаргах үндсэн таамаглалын нэг нь Оюу толгой гүний уурхайн зэс, алтны агуулга цэвэр зэсээр 22-31 хувь хүртэл нэлээд огцом сайжирна гэсэн. Засгийн газрын танилцуулсан мэдээллээс эш татаж байгаа шүү. Оюу толгойн одоо явж байгаа ил болон далд уурхайн дундаж агуулга Онтрэгийн лицензийг оруулахгүйгээр сайжрахгүй. Харин ч эсрэгээрээ бууралттай. Өөрөөр хэлбэл, Онтрэгийн талбайд олборлолт орно гэсэн агуулгаар энэ таамаглал гарсан гэсэн үг. Онтрэ болон одоо олборлож байгаа Оюу толгойн талбайн алт, зэсийн агуулга нь хоорондоо ялгаатай. Алт, зэсийн агуулга Онтрэгийн талбайд ойролцоогоор 65-76 хувиар илүү байдаг. Тэгэхээр Онтрэ ХХК-тай хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулахаар Г.Дамдинням сайдаар ахлуулсан Ажлын хэсэг ажиллаж байгаа. Энэ асуудал хэрхэн явж байгаа вэ. Хэрэв энэ хөрөнгө оруулалтын гэрээг байгуулж чадахгүй бол төсвийн хүрээний таамаглал буруу болох гээд байна.
Оюу толгой ХХК 12 тэрбум ам.долларын хувь нийлүүлэгчдээс авсан зээлийн хүү 11 хувь байгаа. Энэ зээлийн хүүг гурван хувиар бууруулахад 1.4 их наяд буюу ахмадын тэтгэврийг 20-22 хувиар нэмэх хэмжээний мөнгө яригдаж байна. Өнөөдөр Засгийн газар 6.6 хувийн хүүтэй гаднаас зээл авах боломжтой, чадвартай мөртлөө бид Оюу толгой, Рио Тинто компанид 11 хувиар хүү төлж байгаа нь асуудалтай. Гэрээгээр олгосон эрхээ хэрэгжүүлж зээлийн хүүг хугацаанд нь бууруулах уу?
Монгол Улсыг хүндэтгэхгүй байгаа хүмүүстэй бизнес хийх зайлшгүй шаардлага байхгүй. Тэгэхээр Онтрэгийн хариуцаж байгаа талбайнуудад шинэ хөрөнгө оруулалтын гэрээ хийх үү эсвэл яах вэ гэдгээ судлаад, ярилцаж байна.
Г.Дамдинням
Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням: Онтрэтэй холбоотой асуудлын Ажлын хэсгийг ахлаад ажиллаж байна. Онтрэ компанийн эзэмшиж байгаа тусгай зөвшөөрлүүдэд нийтдээ үйлдвэрлэлийн нөөц нь 812 сая тонн. Түүнд агуулагдах зэс 4.7 сая, тонн, алт 275 тонн, мөнгө 1334 тонн, молибден 46 мянган тонн байна. Одоогийн үнийн жишгээр харьцуулж харвал борлуулалтын орлого 54 тэрбум ам.долларын үйлдвэрлэлийн тогтоогдсон нөөц бий. Онтрэгийн эзэмшиж байгаа талбайд Оюу толгой төслийн хүрээнд олборлолт хийвэл ашигтай. Оюу толгой төслийн хүрээнд олборлолт хийхгүй бол ашиггүй. Яагаад гэвэл гол агуулгатай булан нь газрынхаа гүнд байна.
Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны хувьд Оюу толгой болон Онтрэ компанийн ТЭЗҮ-г шинэчилж хүлээж аваагүй байгаа. Тэгэхээр Онтрэгийн газарт уулын ажлын төлөвлөлт хийгдээгүй гэсэн үг. Оюу толгой компани Онтрэтэй 80/20 хувийн харьцаатай гэрээ хийсэн гэдэг сураг байдаг. Би үүнд хатуу байр суурьтай байна. Бид бизнес хийж байгаа хүмүүс. Оролцогч талуудаа хүндэтгэн хамтарсан бизнес хийх ёстой. Монгол Улсын оролцоо заавал байх ёстой. Түүндээ тулбал Монгол Улсыг хүндэтгэхгүй байгаа хүмүүстэй бизнес хийх зайлшгүй шаардлага байхгүй. Тэгэхээр Онтрэгийн хариуцаж байгаа талбайнуудад шинэ хөрөнгө оруулалтын гэрээ хийх үү эсвэл яах вэ гэдгээ судлаад, ярилцаж байна. УИХ-аас байгуулсан түр хороог О.Батнайрамдал гишүүн ахалж байна. Түр хорооны дүгнэлт гарч, манай ажлын хэсэгт чиглэл өгвөл бид тухайн хүрээнд нь ажиллаад явна. Чиглэл өгөхгүй гэвэл хөрөнгө оруулалтын гэрээний хувилбаруудыг боловсруулж ажиллана гэсэн бодолтой байна. Ний нуугүй хэлэхэд, бид хэлэлцээр хийх зохион байгуулалтын ажилтай байгаа учраас нарийн тодорхой мэдээллүүдийг УИХ-д нээлттэй ярих боломжгүй.
Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт: Оюутолгойтой холбоотой асуудал олон жил монголчуудыг талцуулж, хуваагдуулж нэлээд асуудалтай байсаар байна. Монгол Улсын Засгийн газар, УИХ нэг талдаа хамтарсан, нэгдмэл байр суурьтай байж энэ компанийг байранд тавих ёстой байх. Өнөөдөр үйл ажиллагаа явуулж байгаа ТУЗ-ийн 9 гишүүнтэй. Үүнээс гурав нь л монгол. ТУЗ дээр бүх асуудлаа олонхын саналаар хүч түрээд явчихдаг. Монгол Улсын эрх ашиг, Засгийн газрын байр суурийг сонсдоггүй. Үүнээсээ болоод менежментийн баг нь ч Монгол Улсын Засгийн газар, ТУЗ-ийг сонсдоггүй байдалтай үйл ажиллагаа явуулж байна. Тийм болохоор Оюу толгой төслийн хувьд засаглалын шинэчлэл хийх, ТУЗ-ийн гурван гишүүнээ яаж хүчтэй болгох, Засгийн газрын байр суурийг яаж ойлгодог болгох тал дээр анхаарах ёстой. Долоон жилд нэг удаа гэрээндээ өөрчлөлт оруулах хугацаа нь болсон. Хугацаандаа багтаж гэрээнд өөрчлөлт оруулах тал дээр УИХ-аас байгуулагдсан түр хороо, Засгийн газраас байгуулагдсан ажлын хэсэг идэвхтэй хамтарч ажиллах шаардлагатай. Ингэж маш тодорхой үр дүн гаргах тал дээр анхаарахгүй бол жил дуусах гэж байдаг. Гэтэл ахисан, урагшилсан зүйл байхгүй байна. Олон жил ужгирсан энэ маргаанд цэг тавих цаг нь болсон.
