Эрчим хүчний салбарын өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг өнөөдөр /2025.09.10-нд/ танилцууллаа.
Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн: Монгол Улс баруун, төв, өмнөд, дорнод, алтай-улиастай гэсэн таван бие даасан эрчим хүчний системтэй бөгөөд эдгээр нь нийтдээ 330 гаруй сум, суурин газрыг төвлөрсөн эрчим хүчээр хангаж байна. Энэ өвлийн бэлтгэл ажлыг төлөвлөсөн хугацаанд бүрэн хангахын төлөө салбарын хэмжээнд ажиллаж байна. Одоогийн байдлаар дулааны цахилгаан станцуудын бэлтгэл дунджаар 61 хувь, цахилгаан дамжуулах түгээх сүлжээний бэлтгэл 63 хувь, дулааны сүлжээний бэлтгэл 72 хувь, нүүрсний уурхайн бэлтгэл 65 хувийн гүйцэтгэлтэй байна.
Салбарын хэмжээнд нийт 1793 нэр төрлийн ажил төлөвлөгдсөнөөс 788 нь бүрэн дууссан, 468 ажил үргэлжилж байгаа бол 537 ажил хараахан эхлээгүй байна. Технологийн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх үзлэг шалгалтыг чанартай хийх, олон жил ашигласан тоног төхөөрөмжүүдийн аюулгүй байдлыг хангах чиглэлд онцгой анхаарч ажиллах шаардлагатай юм.
Нүүрсний гол нийлүүлэгч уурхайнууд болох Багануур, Шивээ-Овоо, Шарын голын өвөлжилтийн бэлтгэл дунджаар 101.7 хувьд хүрсэн бөгөөд нийт дүнгээр салбарын өвөлжилтийн бэлтгэл 71 хувьтай байна. Гэхдээ орон нутгийн нүүрсний уурхайн гэрээ, нийлүүлэлтийн зарим зохицуулалт үлдсэн бөгөөд их ачаалал эхлэхээс өмнө шийдвэрлэх боломжтой гэж үзсэн.
Монгол Улсад эрчим хүчний хэрэглээ жил бүр тогтмол өсөж байгаа нь томоохон сорилт дагуулж байна. Дундаж өсөлт 6-7 хувьтай байгаа бол өвлийн оргил ачааллын үед 11 орчим хувьд хүрдэг. Эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангахын тулд суурилагдсан хүчин чадал хэрэглээнээс дор хаяж 20 хувиар илүү байх шаардлагатай ч өнөөдөр бүх эх үүсвэр бүрэн хүчин чадлаараа ажилласан ч хэрэглээний 24.6 хувийг импортын цахилгаанаар хангаж байна.
Сүүлийн нэг жилд төвийн бүс болон бүс нутгуудад хэд хэдэн шинэ эх үүсвэр ашиглалтад орсон. Тухайлбал, Улаанбаатарт Бөөрөлжүүтийн 150 мегаваттын блок станц, Сонгины 80 мегаваттын станц, Багануур дүүргийн 50 мегаваттын баттерей хуримтлуурын станц ашиглалтад орсон бол Дорноговь аймгийн Эрдэнэ суманд 30 мегаваттын нарны станц, Хөвсгөлд 10 мегаваттын нарны станц, Дорнодын Чойбалсанд 50 мегаваттын шинэ дулааны цахилгаан станц, Завханы Тосонцэнгэлд 22 мегаваттын станц ашиглалтад орсон. Гэсэн ч эдгээр эх үүсвэрийн хүчин чадал хэрэглээний өсөлтийг бүрэн нөхөж чадахгүй хэвээр байна.
Иймээс 2025-2026 болон 2026-2027 оны өвлийн ид ачааллын үед хэрэглээ огцом нэмэгдвэл тодорхой хэмжээнд цахилгаан хязгаарлалт хийх эрсдэлтэй гэж үзэж байна. Гэхдээ энэ асуудлыг зохицуулах арга хэмжээг авч байгаа. Жишээлбэл, ДЦС-3 дээр гарсан 50 мегаваттын турбагенераторын дутагдлыг Бөөрөлжүүтийн шинэ блок нөхөх боломжтой. Хэрэв эрчим хүчний хэрэглээ өмнөх жилийнхээс хэтрэхгүй бол энэ өвлийг цахилгаан тасалдалгүй давах боломжтой юм.
Эрчим хүчний хэрэглээний хамгийн их ачаалал Улаанбаатар хотод төвлөрч байна. Нийт хэрэглээний 64.8 хувийг дангаараа эзэлдэг юм. Тиймээс нийслэлийн эрчим хүч дамжуулах түгээх чадварыг нэмэгдүүлэх, үр ашиггүй алдагдлыг бууруулахад онцгойлон анхаарах шаардлагатай. Мөн нийслэлийн дулаан хангамжийн асуудал хүндрэлтэй хэвээр байна. Агаарын температур -35 хэмээс дээш болбол эх үүсвэрээс алслагдсан цэгүүдэд доголдол үүсэх эрсдэлтэй. Жил бүр нийслэлд дунджаар 190 гаруй мянган Ккал цагийн хэрэглээтэй 280 шинэ барилга төвлөрсөн дулаан хангамжид холбогдож байгаа нь ачааллыг улам нэмэгдүүлж байна. Энэ нөхцөл байдлыг харгалзан ДЦС-3, ДЦС-2-ын ойролцоо шинэ станц барих, мөн ДЦС-уудад нэг зуух нэмэх зэрэг төслүүдийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн бөгөөд бэлтгэл ажлууд хийгдэж эхний тендерүүд шалгарч эхэлсэн" гэлээ.
