Манлайлал хийгээд манлайлагчийн тухай ойлголт нь хүний нийгэм байтугай мал сүрэг, зэрлэг ан амьтдын дунд ч зайлшгүй байдаг зүйл. Жишээ нь, малчид азарга, буур, бух, ухна, хуцаа “сүргийн манлай” хэмээн дээдэлж, мал сүргийнхээ чанар чансааг сайжруулахын тулд эцэг малын удам угсаа, өнгө зүс, үржих чадвар, бие бялдрын хөгжил, зан төлөвт онцгой анхаардаг. Яагаад гэвэл сүргийн манлай ямар байхаас тухайн айлын мал сүргийн хувь заяа шууд хамаардаг учраас тэр. Мөн сайн цэгц /манлайлагч/-тэй зээр, аргаль, янгирын сүрэг барагтай бол анчны отоо, араатны аманд орохгүй. Хэрэв цэгцгүй бол хэдий сонор соргог байгаад ч нүд, чихгүйгээс ялгаагүй болно.

Яг үүн шиг улс төрд сайн манлайлагч гарч ирэхийн хэрээр шударга өрсөлдөөн, улс төрийн эрүүл соёлтой орчин бүрдэж байдаг бол манлайллын дутагдалд орохын хэрээр хов хэрүүлд хүлэгдэж, хоосон цэцэрхэлд автаж, жижиг улс төр, жүжиг ший л өрнөдөг. Өөрөөр хэлбэл, өөр зуураа хэмлэлдсэн ойрын зайн улс төр нь өргөн хүрээтэй нийгмийн шинэчлэл хийх боломжийг хааж орхидог гэсэн үг. Тэгвэл манай улс төр манлайллын өлсгөлөнд аль эрт нэрвэгдээд манлайлагчийн дутагдалд орчхоод байгаатай хэн ч маргахгүй байх.

МАН-д манлайлагч бий юу?

Парламентад суудалтай намуудын тоо нэмэгдэж, хууль тогтоогчид нь 126-уулаа болсон ч эдэн дундаас шалгараад шөвгөрөөд гараад ирсэн хүн одоогоор алга. МАН-ын жагсаалтын 1-т бичигдэж, сонгогдсон залуу л гэхэд чуулган дээр ямар жол юм яриад сууж байгааг хар! Уг нь улс төрийн энэ зэргийн эрэмбийг дагаад улстөрчийн манлайлах хандлага нь эрс ялгарч байх ёстой бус уу.