Монголчуудын хэдэн зууны баатарлаг түүхийн нэг тасархайд анч, хоточ банхар оршин буй. Гэтэл нүүдэлчин ахуйн соёлын салшгүй нэг хэсэг болсон монгол банхар нэг хэсэг устаж, үгүй болох ирмэгт ирээд байсныг та анзаарсан уу.  Монгол банхрыг авч үлдэхийн тулд "Монголын банхар судлалын холбоо"-ны залуус алслагдмал нутгуудаар явж, малчны хотноос цэвэр цусны монгол банхар олж, үржүүлсээр 8000 гаруй болгосон байна. Түүнчлэн, энэхүү үүлдрийг дэлхийд албан ёсоор бүртгүүлэхээр зорьж буй аж. Энэ талаар Монгол банхар судлалын холбооны тэргүүн, “Монгол арслан” үржүүлгийн газрын үүсгэн байгуулагч Д.Цэрэнхандтай ярилцлаа. 

-Монгол банхар устаж үгүй болохын ирмэгт үнэхээр хүрч байсан уу. Одоо Монгол банхрын хөгжил ямар шатанд явж байна вэ?

-Тийм ээ. Монгол малчдын хотонд монгол банхар байхгүй боллоо гэсэн үе байсан. Тэр нь 1990 оны сүүл, 2000 оны үед юм. Монгол банхар үнэхээр л устаж үгүй болохын ирмэгт хүрч байсан. Тухайн үеэс манай монгол нохой сонирхдог залуучууд монгол банхар тэжээж, үржүүлээд явсан. Үүнтэй холбоотойгоор 2009 онд Монголын нохой судлалын холбоо байгуулагдсан. Тэр цагаас монгол банхрын хөгжил дэлхийн жишигт нийцэж, хөгжиж эхэлсэн. Одоогийн байдлаар монгол банхрын албан ёсны удмын санд бүртгэлтэй 8000 гаруй нохой байна. Эдгээр нохойнууд 2009 оноос хойш 15 жилийн турш бүртгэгдсэн. Монгол банхрын удмын бичиг гэж байдаг. Удмын бичигт тухайн нохойны эцэг эх, өвөө, эмээ гээд бүх удмын түүх бий. Тухайлбал, нэг нохойны удам гэхэд дээшээ өвөг дээдсүүдийг нь нийлүүлсэн 30 нохой бүртгэлтэй байдаг. Тэгээд тухайн нохойны нас, төрсөн он, сар, өдөр гээд бүх мэдээллүүд нь орсон байдаг. Дэлхий дээр нийт дээр 360 гаруй нохойны үүлдэр олон улсын нохойны бүртгэлийн санд бүртгэгдсэн байдаг. Энэ нохойнуудын дунд манай монгол банхар нохой арай орж амжаагүй. Гэхдээ 2025 он гэхэд Монгол нохойг дэлхийд данстай болгохоор зорьж, ажиллаж байна. Өнөөдрийн байдлаар олон улсад бүртгүүлэх ажлын хүрээнд монгол банхрын араг яс, үе, түнх, тохойны эрүүл мэндийг шалгах HD, ED зураг авалтын ажлыг эхлүүлсэн явж байна.