Open iToim app

Монконди брэнд Монголд анх удаа масс чихрийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж ЧАДЛАА

Чадлаа | 14 мин уншина

Монконди брэнд Монголд анх удаа масс чихрийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж ЧАДЛАА

Монконди брэнд Монголд анх удаа масс чихрийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж ЧАДЛАА

Лхагвасүрэн ГАНТӨГС

Нийтэлсэн 2024 оны 1 сарын 26

Манай улсын чихрийн хэрэглээ дэлхийд өндөрт тооцогддог. Тухайлбал, жилдээ 20 сая кг чихрийг хэрэглэдэг аж. Гэхдээ энэхүү хэрэглээний 90 гаруй хувийг импортын гэх чихэр эзэлдэг. Үүний сацуу дийлэнх нь БНХАУ-ын чанаргүй бүтээгдэхүүн гэдгийг мэддэг ч ЕБС, цэцэрлэгийн ойр орчим хамгийн ихээр борлуулагддаг нь харамсалтай. Тэгвэл Боса Холдинг ХХК дотоодын чихрийн зах зээлд хүч түрэн орж ирж, импортын чихрийн хэрэглээг бага багаар бууруулж ЧАДЛАА. Тэд өнгөрсөн 2020 онд Монголын зах зээлд импортын бүтээгдэхүүнийг орлох масс чихрийн үйлдвэрлэл эрхлэх Моnkondi чихрийн үйлдвэрээ ашиглалтад оруулсан юм.

Энэхүү үйлдвэр нь үндэсний хэв маяг, онцлогийг хадгалсан шар сүүн чихрийг үйлдвэрлэдэг гэдгээрээ онцлог. Гол нь Монгол Улсын анхны масс чихрийн үйлдвэрлэлийг бий болгож байгаагаараа чухал юм. Эл үйлдвэрийн онцлог бүтээгдэхүүн шар сүүний чихэр нь өдгөө иргэдийн өдөр тутмын хэрэглээ болж, олон нийтийн сайшаалыг хүртэж байгаа нь монголчуудад зориулсан амт, чанартай нь холбоотой.

Манай сайт энэ удаагийн ЧАДЛАА буландаа Боса Холдинг ХХК-ийн Ерөнхий захирал Б.Нандинчимэгийг урьж оролцууллаа.

Лхагвасүрэн ГАНТӨГС

Сэтгүүлч Л.Гантөгс нь iToim.mn сайтад 2022 оноос ажиллаж байна. Нийгэм болон спортын мэдээ сурвалжлага бэлтгэдэг.

Энэ мэдээнд өгөх таны сэтгэгдэл ?

Онцлох мэдээ

Сүүлд нэмэгдсэн

Шар сүүний чихрийн хувьд шар сүүг боловсруулаад тогтворжуулагч нэмэлт бодис ороогүй, хатуу чихрүүдтэй харьцуулбал сахарын агууламж 50 хувиар бага, пробиотик, эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүн гэдгээрээ онцлог. Өмнө нь хатуу шар сүүний чихэр огт хийгдэж байгаагүй. Гэхдээ зөөлөн, масс үйлдвэрлэл биш жижиг өрхийн юм уу, гар үйлдвэрлэлээр шар сүүний бүтээгдэхүүн гарч байсан юм билээ. Масс үйлдвэрлэл гэхээр технологи, үйлдвэрлэх арга барил, гарц, үнэ, брединг хийх гээд маш онцлогтой. Нэг хийчих юм бол зогсолтгүй хэдэн мянган тонноор яригдаж байдаг. Харин жижиг үйлдвэрлэл дээр 50 юм уу 100 кг дээр ямар нэг хариу үйлдэл хийх боломжтой байдаг. Бидний хувьд түүхий эдээ авахаас эхлээд сав баглаа боодлоо захиалахдаа хэдэн мянган тонноор хийдэг тул алдах эрхгүй. Хэрэв амжилт олох юм бол үр дүн нь сайн байдаг. Хүмүүс масс үйлдвэрлэл, жижиг үйлдвэрлэлийг холих гээд байдаг юм. Мэдээж сайн судлаад, сайн тооцоололтой хийх юм бол масс үйлдвэрлэл үр дүн сайн. Тухайлбал, манай нэг бүтээгдэхүүн гарах дундаж хугацаа 8-16 сар байдаг. Шар сүүний чихэр дээр гэхэд л 17 сарыг зарцуулсан байх жишээтэй. Санаанаасаа эхлээд, түүхий эдээ судлаад, туршилт хийхэд энэ хугацааг зарцуулсан гэсэн үг. Жишээлбэл, бид шар сүүний гурван амтыг гаргаад 500 өрхөд судалгаа хийж байлаа. Нэг, хоёр амтлуулаад аав нь, ээж нь, хүүхэд нь ямар сэтгэгдэлтэй байна, хэн нь дуртай, хэн нь дургүй байна гэдэг ч юм уу. Энэ байдлаар олон амтнаас нэгийг нь сонгоод үйлдвэрлэлд оруулсан.

-Зөвхөн чихрийн хувьд манайх өдөрт 5000 мянган кг хатуу болон зөөлөн чихрийг гаргаж байгаа. Одоогоор чихрээс өөр төрлийн бүтээгдэхүүн гэвэл молко буюу өтгөрүүлсэн сүү гаргачихсан байна. Молко өөрөө онцлогтой бүтээгдэхүүн. Ер нь, бид шинэ гаргаж байгаа бүтээгдэхүүнээ аль болох Монголоос хамгийн эхний гарал үүсэлтэй бүтээгдэхүүнийг илүү үйлдвэрлэлдээ оруулмаар байгаа. Импорт бол байж болно. Амархан, өртөг хямдхан. Харин дотоосоо илүү оролцоо оруулъя гэхээр биднээс илүү сорилтуудыг шаарддаг. Молког бараг хоёр жилийн ойн дээрээ тулж байж л үйлдвэрлэж байна. Молко ч бас өмнөх бүтээгдэхүүнтэй адил тогтворжуулагч, хүнсний нэмэлт, транс тосгүй, цэвэр цөцгийн тос ашигласан гэдгээрээ онцлогтой. Аль болох органик, эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй бүтээгдэхүүн гаргах нь маш их давуу талтай. Гэхдээ сөрөг тал нь өртөг өндөр, хадгалах хугацаа богино, маш их анхаарал халамж шаарддаг. Шар сүүний чихэр ч тэр, молко ч тэр үнэтэй байгаад байгаа. Үүний шалтгаан нь түүхий эдтэй холбоотой. Сайн түүхий эд ашиглая гэвэл бүтээгдэхүүн чанартай гарч, өртөг өндөр болно. Гэхдээ эдгээр зорилтод бүтээгдэхүүнд ямар ч байсан органик, эрүүл, эх орны түүхий эдийг түлхүү ашиглах зорилгынхоо төлөө нүдээ аниад гүрийгээд л байна. Үүн дээр гаргасан хөрөнгө мөнгө, хүчин чармайлтаа ярих юм бол тоймгүй их. Товчхондоо, ашгаа авч эхлээгүй байгаа ч зорилгодоо хүртлээ тамираа тасартал явна.

Бид 2023 онд задгай чихрийн зах зээлийнхээ зургаан хувийг хангаж ажилласан байна. Уг нь манай хүчин чадал задгай чихрийн зах зээлийнхээ 15 хувийг дангаараа хангана. Тэгэхээр боломж байна. Тэр хэмжээний үйлдвэрлэлийг хийж чадна. Монголын зах зээл 20 сая кг чихэр буюу 40 сая доллар байгаа юм. 40 сая долларын 15 хувь гэхээр долоон сая долларыг дотооддоо авч үлдэх юм бол багагүй амжилт. Мөн өнөөдрийн байдлаар манай Боса Кондитер компани Монконди чихрийн үйлдвэр маань хоёр зүйлийг бүтээгээд байна. Нэгд, цоо шинээр 150 ажлын байрыг бий болгочхоод байна. Энэ хүмүүс Монкондид биш юм аа гэхэд дараа дараагийн үйлдвэрүүдэд ажиллах мэргэшсэн боловсон хүчнүүд бэлтгэгдэж байгаа гэсэн үг. Чихэр гэлтгүй шоколад, өтгөрүүлсэн сүү гээд олон бүтээгдэхүүн дээр ажиллах чадамжтай боловсон хүчнийг бэлдэж байна. Хоёрт, шар сүүний чихэр гэдэг цоо шинэ бүтээгдэхүүнийг гаргаж ирсэн. Монголоос гарч байгаа шар сүүний ашиглалт 0 хувьтай байсан. Шар сүүний өөр бүтээгдэхүүн байдаг ч яг Монголоос гарч байгаа шар сүүг ашиглаад хийсэн бүтээгдэхүүн байгаагүй. Шар сүү өөрөө хадгалалт, боловсруулалтын нарийн горим шаарддаг онцлогтой. Шар сүүг хөрсөнд шингээж, асгах нь хөрсийг тэр чигт нь үхүүлдэг байгаль орчинд хортой бүтээгдэхүүн гэдгийг Дэлхийн банкнаас судалсан байсан. Гэтэл үүнийг хөрсөнд асгах биш бүтээгдэхүүн болгож байгаа нь өндөр ач холбогдолтой. Энэ хоёр зүйл бол бидний өнөөдрийг хүртэл бий болгосон хоёр үнэ цэнтэй зүйл гэж онцолно.

-Бүх айл өрх, жижиг цагаан идээ боловсруулж байгаа цехээс түүж аваад боловсруулна гэдэг нь хэцүү. Энэ бол урт хугацаанд яригдах стратегийн ажил байх. Түүхий эд чанартай байж эцсийн бүтээгдэхүүн чанартай болно. Шар сүү гэдэг чинь сүүн бүтээгдэхүүн шүү дээ. Тэгэхээр хадгалалт нь ямар орчинд байсан юм, цэвэрлэгээ байсан байгаагүй гэдэг нь асуултын тэмдэг болохоор бид нэг өрхөөс шар сүүг нь авъя гэж хэлж болохгүй байгаа юм. Манай цахим хуудас руу манайд 10 литр, 100 литр шар сүү байна. Үнэгүй өгье гээд байдаг. Үүнд хандаж хэлэхэд манайх чанарын стандарттай болохоор болохгүй. Тиймээс л бид хоёр том аарц, ээдэм хийдэг сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрээс түүхий эдээ авч байгаа. Мөн хэрэглэгчдээс ирдэг нэг гомдол нь та нар үнэгүй асгаж байгаа шар сүүгээр бүтээгдэхүүн хийж байж яагаад ийм үнэтэй байгаа юм гэдэг. Яг үнэндээ үндсэн аарц хийж байгаа шар сүүг өтгөрүүлээд технологи ажиллагаа нэмээд авч байгаа. Тэр шар сүү нэг литр нь цэвэр сүүнээс үнэтэй байдаг. Энэ нь органик түүхий эд гэдэг утгаараа маш үнэтэй. Мөн Монгол Улсад тээвэрлэлтийн зардал өндөр байна. Тухайлбал, сүүгээр аарц хийгээд үлдсэн шар сүүгээ тусгай үйлдвэрийн төхөөрөмжөөр явуулсны дараа манайд ирнэ. Ирсний дараа бид дахин боловсруулалт хийдэг гэдгийг хэрэглэгч ойлгохгүй, ойлголтын зөрүү гардаг. Бидний хувьд сүүг ээдүүлээд гаргаж авч байгаа шар сүүний 1-3 хувийг нь чихэр болгож авч байгаа. Тэгэхээр цаана нь 97 орчим хувь нь ууршиж, хасагдаж байгаа гэсэн үг. Гэхдээ 1-3 хувь болготол маш их процесс хийгддэг.