Монгол Улс 15 гаруй жилийн турш “Рио Тинто” компанид “Оюу Толгой” зэсийн уурхайн барилгын зээлийн төлбөрийг төлж байна. 2026 оны аравдугаар сарын байдлаар өдөр тутмын төлбөрийн хэмжээ 2,83 сая доллар (10 тэрбум төгрөг) болж байна. Томоохон аж ахуйн нэгжийн жишээгээр санхүүгийн ачааллын цар хэмжээг төсөөлөхөд хэцүү байж магадгүй. Гэхдээ энэ тоог Монгол Улсын хүн амд (3,56 сая) хуваавал ойролцоогоор 80 цент буюу 2880 төгрөг ногдоно. Өөрөөр хэлбэл, нэг хүнд өдөрт бараг нэг доллар ногдож байна. Үүнийг Монголд амьдрахад хүлээж буй нэгэн төрлийн далд татвар гэж хэлж болох юм.

Сүүлийн үед зээлийн дарамт аажмаар улам нэмэгдсээр байна. Өнөөдрийн байдлаар зээлийн өрийн хэмжээ 19,64 тэрбум доллар буюу 70 их наяд төгрөгт хүрсэн бөгөөд үүний 6,83 тэрбум (24 их наяд) нь хүү юм. Иргэн бүрт хуваавал 5,4 мянган доллараас (200 сая төгрөг) илүү ногдох бөгөөд энэ нь дундаж цалингийн хагас жилийн орлоготой тэнцэнэ. Нярай хүүхдээс өндөр настан хүртэл монгол хүн бүр “Рио Тинто”-д насанд хүрсэн хүний зургаан сарын цалинтай тэнцэх мөнгө төлөх ёстой болж байна. Мөн эдгээр төлбөр олборлолтын хэмжээ, металлын дэлхийн зах зээлийн үнээс үл хамааран тогтмол хийгдсээр байна.

Ийм зээлийн ачаалал инфляци өсөх, дэлгүүрийн тавиур дээрх үндсэн бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэхэд нөлөөлсөн гол шалтгаануудын нэг болсон гэж үзэж болно. Одоо инфляци 13 хувь байгаа нь өмнөх жилийнхээс 5 хувиар өндөр юм. Хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ 20 хувиар өссөн бөгөөд үхрийн махны үнэ 50 хувиар нэмэгдэж 37 000 төгрөгт хүрчээ. Хонины мах бараг 16 хувиар үнэтэй болж, килограмм нь 17 252 төгрөг болсон байна. Нэг талхны үнэ 2 707 төгрөг. Өвлийн өмнөхөн түлшний хямрал нэмэгдэж, малын тэжээлийн хомсдол ажиглагдаж байна. Эдгээр нь голдуу зээлийн өртэй холбоотой үр дагавар гэж хэлж болно.