Хүнийг ус, агаар тэтгэдэг бол манай улсын эдийн засгийг нүүрс, зэс зэрэг уул уурхайн түүхий эдүүд тэтгэдэг гэхэд хилсдэхгүй. Эндээс нүүрсийг аваад үзье. Монгол Улс өнгөрсөн онд 89.5 сая тонн нүүрс экспортолж, 5.7 тэрбум ам.доллар олжээ. Тэгвэл энэ онд тээврийн хүчин чадлаа нэмэгдүүлснээр нүүрсний экспортыг 90 саяд хүргэх зорилт тавиад буй. Энэ тоо бодит болоход урд хөршийн нүүрсний талаар авч хэрэгжүүлж буй бодлого, шийдвэрүүд ихээхэн нөлөөлнө.

Дэлхийн хамгийн том нүүрс үйлдвэрлэгч, хэрэглэгч болох Хятад улс бүс нутгийн нүүрсний зах зээлийг, тэр дундаа экспортод түшиглэсэн Монгол Улсын нүүрсний салбарыг тодорхойлсоор ирсэн билээ. Сүүлийн жилүүдэд Хятадын нүүрсний бодлого хоёр үндсэн зорилтын хүрээнд хэрэгжиж байна. Нэг талаас эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангах, нөгөө талаас урт хугацааны уур амьсгалын зорилтуудаа үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх явдал юм. Иймээс Хятад улс энэ жилийн төлөвлөгөөндөө нүүрснээс гэнэт татгалзах бус, харин илүү хатуу зохицуулалт дор, тогтвортой ашиглах бодлого барьж эхэллээ.

Тухайлбал, цахилгаан үйлдвэрлэгчдийг нүүрсний хэрэгцээнийхээ ихэнхийг дунд болон урт хугацааны гэрээгээр хангахыг шаардаж, нүүрс олборлогчдоос ч мөн адил нийт үйлдвэрлэлийнхээ томоохон хэсгийг тогтмол гэрээний хүрээнд нийлүүлэхийг үүрэг болгожээ. Эдгээр зохицуулалт нь үнийн огцом савлагааг бууруулах, нийлүүлэлтийн тасалдлаас сэргийлэх, эдийн засгийн тодорхой бус нөхцөлд аж үйлдвэр, эрчим хүчний салбарын тогтвортой ажиллагааг хангахад чиглэж байна.

Шинжээчдийн дийлэнх нь Хятадын нүүрсний хэрэглээ ойрын жилүүдэд оргилдоо хүрч, цаашид тогтворжих эсвэл аажмаар буурах хандлагатай гэж үзэж буй. Тус улс 2030 оноос өмнө хүлэмжийн хийн ялгарлыг оргилд хүргэх, 2060 он гэхэд нүүрстөрөгчийн саармаг байдалд хүрэх зорилтын хүрээнд сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадлыг эрчимтэй нэмэгдүүлж, эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх бодлого баримталж байна. Иймээс нүүрс ойрын болон дунд хугацаанд, ялангуяа цахилгаан үйлдвэрлэл, гангийн үйлдвэрлэлд зайлшгүй хэрэгцээтэй хэвээр байх боловч Хятадын нүүрсний эрэлтийн өсөлт удааширч, цаашид тогтворжих, улмаар буурах төлөв давамгайлж байна. 2026 он гэхэд дотоодын нүүрсний олборлолт өндөр түвшинд хадгалагдаж, дулааны нүүрсний импортын хамаарал багасна гэж шинжээчид үзэж байна. Харин гангийн салбарын хэрэгцээтэй холбоотойгоор коксжих нүүрсний импорт харьцангуй тогтвортой байх ч барилга, үйлдвэрлэлийн идэвхээс ихээхэн хамааралтай хэвээр байх төлөвтэй байгаа аж.